روشهای آموزش پیش دبستانی http://sepantaparsaifar.mihanblog.com/post/امینه پرموزه

روشهای آموزش پیش دبستانی

روش آموزش پیش دبستانی، بیشتر بازی محور است و فعالیت های آن آزادی محورند. بازی، نقش بسیار مهم و کلیدی در آموزش پیش دبستانی دارد. این روش، مبتنی بر بازی است و کودک در دوره پیش دبستانی، در همه فعالیت ها، فعالانه شرکت داشته و نباید منفعل باشد ما گفتیم که ارزشیابی ها در دوره پیش دبستانی، باید تکوینی باشند. در اینجا، بین نگرش ها و فعالیت های والدین در خانه و ...

روشهای آموزش پیش دبستانی:

روش آموزش پیش دبستانی، بیشتر بازی محور است و فعالیت های آن آزادی محورند. بازی، نقش بسیار مهم و کلیدی در آموزش پیش دبستانی دارد. این روش، مبتنی بر بازی است و کودک در دوره پیش دبستانی، در همه فعالیت ها، فعالانه شرکت داشته و نباید منفعل باشد ما گفتیم که ارزشیابی ها در دوره پیش دبستانی، باید تکوینی باشند. در اینجا، بین نگرش ها و فعالیت های والدین در خانه و فعالیت ها و روش های تدریس معلمان در دوره پیش دبستانی، تضاد وجود دارد. از طریق ایجاد ارتباط منظم با والدین و ارائه آموزشهای منظم و نظام دار به آنها، باید تضاد بین نگرش های والدین و معلمان پیش دبستانی را از بین برد.  

نقش آموزش پیش دبستانی:

انتظارات والدین از کودک پیش دبستانی، با واقعیت هماهنگ نیست. برای مثال، همه والدین فرزندان خود را تیزهوش می دانند و انتظارات بیش از حدی از آنها دارند یا از فرزندانشان انتظار دارند، از یک تا پنج بشمارند، اما این توقعات، باعث مشکلاتی می شود که همان تعجیل بیش از حد در آموزش پیش دبستانی نام دارد و به هیچ وجه صحیح نیست.

تعلیم و تربیت کودکان ( نظری )-برنامه ها و تجهیزات مراکز پیش دبستانی:

آموزش هایی که، قبل از ورود به تعلیمات ابتدایی به کودکان سه تا شش سال تمام، ارائه می دهند، آموزش پیش دبستانی نام دارد. آموزش پیش دبستانی را به مهد کودک (سه تا چهار سالگی) و آمادگی (پنج و شش سالگی) تقسیم می کنند. مهد کودک به منظور راحتی و آسودگی مادران، به ویژه مادران شاغل است، ولی در دوره پیش دبستانی، به آموزش جنبه های مهم و ضروری زندگی نیاز داریم.
آموزش پیش دبستانی، با فردریک فروبل، پدر آموزش پیش دبستانی در سال ١٨٣٨ میلادی ، بنان گذاشته شد. این خرد معروف آلمانی اولین باغ کودکان را در شهری کوچک در آلمان تأسیس کرد و از این طریق، مبنای دوره پیش دبستانی نهاده شد. بعدها دانشمندان بزرگی مثل مونته سوری، در این زمینه کار کرده اند. در ایران ما موسس آموزش پیش دبستانی و اولین کودکستان، باغچه بان است. وی در سال ١٣٠٣ هجری شمسی در شهر تبریز و در سال ١٣٠٧ در شیراز، دومین پیش دبستانی را تأسیس کرد.  آئین نامه دوره پیش دبستانی، در شورای عالی معارف و فرهنگ تصویب شد و در سال ١٣٤٣، آموزش پیش دبستانی عملاً به صورت نظام همگانی در آمد. تشکیل آموزش پیش دبستانی، به عنوان یک واحد مستقل، بنام آموزش " پیش دبستانی "، در ایران زودتر از فرانسه صورت گرفته است.  آموزش پیش دبستانی، کودکان را برای دوره دبستان آماده می کند و یک مرحله انتقال و گذار است که اگر این مرحله گذار نباشد، کودک قادر به تطبیق با مقررات مدرسه نمی باشند. به طور کلی، آموزش پیش دبستانی بسیار ضروری است، زیرا زمینه های آموزش دبستانی در این دوره تشکیل می گردد.  آموزش مفاهیم اساسی از قبیل عدد و مکان، در دوره دبستان انجام می شود، در حالیکه در پیش دبستانی، زمینه های تشکیل مفهوم و مکان در ذهن او شکل می گیرد، برای مثال، جهت های بالا و پائین و نیز زمینه های مفهوم زمان، دیر ، زود ، امروز ، دیروز در ذهن بچه شکل می گیرد. با شمارش، کودک با مفهوم اعداد آشنا می شود. در غیر این صورت، کودک در تشکیل مفاهیم اساسی دوره دبستان مشکل پیدا می کند. آیا آموزش پیش دبستانی باید از پیش طراحی شده باشد یا اینکه باید مبتنی بر فعالیت های آزاد خود کودک باشد ، یعنی تا چه حد، باید کودک را در کارها کنترل کرد یا آزاد گذاشت؟
در تعلیم و تربیت رسمی، هیچ کاری بدون برنامه ریزی امکان پذیر نیست. به طور مسلم، آموزش پیش دبستانی باید طراحی شده، با برنامه ریزی صورت بگیرد و فعالیت ها از قبل مشخص شده باشد ( زمان، نوع فعالیتها و فرصتهای یادگیری ).
ساختاری بودن پیش دبستانی، دلیل بر نداشتن آزادی عمل دانش آموز نیست بین ساختار فعالیتهای آزاد، باید توازن وجود داشته و انعطاف پذیری در چارچوب برنامه ها باشد، زیرا انعطاف پذیری، یکی از اصول حاکم بر آموزش پیش دبستانی است.

 

مربی پیش دبستانی باید ویژگیهای خاصی داشته باشد:

به راحتی رابطه برقرار کند، تا حدودی به روانشناسی کودک آشنا باشد، به وسایلی که در اختیار کودک قرار می دهد، شناخت داشته باشد، به کودک کمک کند، به کار عشق و علاقه داشته باشد، از الفاظ ساده استفاده کند، از لحاظ تیپ ظاهری خوب باشد، ظاهری آراسته و در عین حال ساده داشته باشد، بتواند جایگزینی برای مادر باشد، بچه را در آغوش بگیرد و به وی محبت بورزد. فضای آموزش، بسیار مهم است و باید شاد باشد و تجهیزات و وسایل مختلف در اختیار بچه باشد. ما باید از طریق فراهم آوردن وسایل متنوع، یک محیط یادگیری غنی برای کودکان ایجاد کنیم تا بچه ها آزادانه، با این وسایل بازی کنند و به رشد کافی دست یابند. به طور کلی سنین سه تا شش سالگی، مرحله شکل گیری شخصیت، تربیت حواس و تخیل کودک است. اساس ساختار شخصیتی و رفتاری انسان، در دوران کودکی پایه ریزی می شود و به این ترتیب ، آموزش قادر است، در سرنوشت بعدی کودک تأثیر مثبت و سازنده ای بگذارد. از آنجا که برای یادگیری محدودیت زمانی وجود دارد و احتمال وقوع این محدودیت در دوران کودکی بیشتر است، از این رو پاسخ به سوالاتی مانند اینکه کودکان چه چیز را، چگونه و به چه وسیله باید آموزش ببینند ، از اهمیت بسزایی برخوردار است. دوره پیش دبستانی، برای تربیت کودکانی که در سن پنج سال تمام هستند، در نظر گرفته شده و کودک را برای دوره مدرسه و مهارتهای مورد نیاز آن آماده می کند. کودک به تدریج از محیط خانه جدا شده، با کودکان دیگر انس می گیرد و با کار در مدرسه آشنا می شود. روش آموزش پیش دبستانی، روش بازی است، یعنی بر اساس بازی و فعالیت، کودک را با مفاهیم و مهارت های جسمی و گفتاری مورد نیاز برای دوره ابتدایی آشنا می کند و زمینه ارتقاء رشد ذهنی، جسمی، اجتماعی او را فراهم می سازد. طبق یافته های پژوهشی، کودکانی که دوره پیش دبستانی را گذرانده اند، نسبت به آنهایی که در این دوره شرکت نکرده و به صورت مستقیم وارد دبستان شده اند، موفق ترند. در ضمن، هزینه ها و خدمات بعدی مورد نیاز برای گروه آموزش ندیده، از نظر افت تحصیلی و کلاس های تقویتی، حدود هفت برابر گروه آموزش دیده است.  

برنامه ها و تجهیزات مراکز پیش دبستانی:

آموزشهای پیش دبستانی ، کودک محورند ، نه موضوع محور و برنامه ها بر اساس کودک محوری طراحی و تهیه می شوند . منظور از کودک محوری، این است که علایق ، نیازها و توانایی های کودک اساس برنامه ریزی قرار گیرد .
در دوره پیش دبستانی ، موضوعات درسی مهم نیست ، بلکه رشد کودک اهمیت بسیاری دارد و آموزش های آن رشد محور هستند . در دوره پیش دبستانی و دبستان ، به کودک به عنوان موجود در حال تکوین و تحول می نگرد .
در دوره پیش دبستانی ، کودک قادر به درک مفهوم قاعده و مقررات نیست و در برنامه ها ، اخلاق مبتنی بر ایجاد عادات نیکو ، پرورش داده می شود، اما تربیت اخلاقی در دوره دبستان ، مبتنی بر مقررات و قاعده است و این امر، تعلیم و تربیت تکوینی نام دارد ، یعنی با توجه به مراحل رشد کودک ، برنامه ریزی می کنند .
برنامه های این دوره ، کودک محور و رشد محورند ، این برنامه ها بر خلاف برنامه های آموزش دبستانی، رسمی نیستند ، بلکه بسیار انعطاف پذیرند، در این دوره کلاس درس ( به آن صورت که مدنظر ماست ) وجود ندارد، امتحان محور هم نیستند، هر چند ارزشیابی تکوینی صورت می گیرد. این برنامه ها، فرایند محور هستند و بیشتر به فرایند یادگیری توجه می کنند.
محیط پیش دبستانی، از یک انضباط خشک و رسمی برخوردار نیستند، زیرا موجب بدبینی کودک به کلاس درس می شود. مسأله بسیار مهم در برنامه آموزش پیش دبستانی، این است که این برنامه، پیش زمینه آموزش دبستانی می باشد. در برنامه های پیش دبستانی، خواندن، نوشتن و حساب کردن به کودکان آموزش داده نمی شود، بلکه زمینه ها و مبانی آمادگی کودک فراهم می شود تا او در دوره دبستان، خواندن، نوشتن و حساب کردن را یاد بگیرد.
یکی از اهداف مهم آموزش پیش دبستانی، این است در که کودکان نگرش مثبتی نسبت به محیط کلاس و مدرسه ایجاد کنیم تا کودک به خود انضباطی برسد و انضباط را رعایت کند.

 

اساسنامه دوره پیش دبستانی مصوبه ششصدو نودو نهمین جلسه شورای عالی آموزش و پرورش  مورخ 28/7/1382

مقدمه:(لازم به ذكر است كه در سال 1388 اساسنامه بازنگري شده اين دوره مورد تصويب قرار گرفت)

نظر به نقش و اهمیت آموزشهای پیش از دبستان در فراهم کردن زمینه های رشد وآماده سازی کودکان برای ورود به مدرسه، به استناد مصوبه چهارصدو بیست و دومین جلسه شورای عالی انقلاب فرهنگی تاریخ 16/4/77 مبنی بر طرح مسائل آموزش پیش از دبستان در شورای عالی آموزش و پرورش  و همچنین قانون تاسیس مدارس غیرانتفاعی مصوب مجلس شورای اسلامی در تاریخ 5/3/1367 که آموزش و پرورش  را مسئول صدور مجوز و نظارت بر فعالیت های این مراکز – از جمله کودکستان ها- معرفی نموده، ایجاد هماهنگی و همسویی درخصوص فعالیت های مراجع متعدد این عرصه از سوی وزارت آموزش و پرورش ، یک ضرورت است. بنابراین اساسنامه دوره پیش دبستانی به شرح زیر ابلاغ می شود:

ماده 1- تعریف دوره پیش دبستانی

دوره پیش دبستانی به دوره دو ساله ای اطلاق می شود که کودکان گروه سنی 4 تا 6 سال را تحت پوشش برنامه های تربیتی قرار می دهد.

تبصره در صورت عدم تأمین امکانات مورد نیاز، اجرای دوره مذکور به صورت یکساله بلامانع          است.

ماده2- اهداف کلی دوره پیش دبستانی

1-      پرورش قابلیت های جسمانی و ذهنی، هماهنگ سازی و رشد مهارت های حرکتی کودکان.

2-      کمک به رشد عاطفی کودکان، افزایش حس اعتماد به نفس، درک شرایط محیطی و تقویت درک زیباییها.

3-      فراهم ساختن زمینه علاقه و احساس شادی از مشارکت در فعالیت های گروهی.

4-      تقویت علاقه به ارزش های دینی، اخلاقی و هویت ملی.

5-      ایجاد رفتارهای مطلوب فردی واجتماعی در کودکان متناسب با سن آنان.

ماده3- اصول حاکم بر آموزش و پرورش  دوره پیش دبستانی:

در برنامه ها و فعالیت های دوره پیش دبستانی اصول زیر مورد توجه قرار می گیرد:

     1- رعایت تفاوت های فردی و توجه به شرایط فرهنگی و بومی کودکان

2-      توجه به ویژگی های مراحل رشد و پرورش حواس گوناگون کودکان

3-      اولویت دادن به بازی و فعالیت های نشاط آور و پرهیز از روش های آموزش انتزاعی و حافظه مدار

4-      هماهنگی و همسویی با اهداف دوره ابتدایی           

ماده 4- دوره پیش دبستانی در نظام آموزش و پرورش کشور به صورت های زیر تشکیل می شود:

الف- دولتی با مشارکت مردم

ب- غیردولتی براساس قوانین مربوط

تبصره 1- دوره پیش دبستانی توسط اشخاص حقوقی وحقیقی با اخذ مجوز از وزارت آموزش و پرورش تشکیل می شود. تأسیس این گونه مراکز قبل از کسب مجوز از وزارت آموزش وپرورش  ممنوع می باشد.

تبصره2- کلیه مراکز پیش دبستانی دایر موظفند از تاریخ ابلاغ دستورالعمل های اجرایی ایناساسنامه حداکثر ظرف مدت یک سال از وزارت آموزش و پرورش  مجوز دریافت کنند.

ماده 5- راهنمای برنامه آموزشی و پرورشی دوره پیش دبستانی توسط وزارت آموزش و پرورش تهیه و به تصویب شورای عالی آموزش و پرورش  می رسد. در چارچوب راهنمای مذکور مواد آموزشی به صورت غیر متمرکز تهیه می شود.

ماده 6- تعیین صلاحیت های نیروی انسانی و استانداردهای فضا، تجهیزات و مواد آموزشی دوره پیش دبستانی و نظارت بر حسن اجرای فعالیت های آموزشی و پرورشی این دوره به عهده ی وزارت آموزش و پرورش  می باشد.

تبصره- وزارت آموزش و پرورش  وظیفه ی مدیریت تامین نیروی انسانی مورد نیازدوره یپیش دبستانی رابااستفاده از ظرفیت های مراکز آموزشی بخش های دولتی و غیردولتی برعهده دارد.

ماده 7- دستورالعمل های اجرایی این مصوبه ظرف مدت سه ماه توسط وزارت آموزش و پرورش تهیه و ابلاغ خواهد شد.

اهداف برنامه های آموزشی دوره پیش دبستانیbeststudents.ir

اهداف برنامه های آموزشی دوره ی پیش از دبستان:
هدف آموزش و پرورش در دوره ی پیش دبستان رشد همه جانبه ی کودکان است. لذا برنامه های دوره پیش از دبستان ، باید فعّالیّت ها و تجربه هایی باشد که به رشد کودک کمک نماید. اهداف دوره ی پیش دبستان در سه مرحله ی حیطه ی دانش ، مهارت و نگرش عنوان می شود.
حیطه ی دانش:
مراد از دانش ، دانستنی های ضروری ، یعنی آن دسته از اطّلاعاتی است که در زندگی روزمره و آینده ی کودکان کاربرد داشته باشد و در چهارچوب آن ها مهارت های اساسی نگرشی وسعت می یابد.
الف: اهداف دوره پیش از دبستانی در حیطه ی دانش عبارت اند از:
-         آشنایی با نقش هر یک از حواس در شناخت محیط زندگی
-         آشنایی مقدّماتی با مفاهیم اساسی (ریاضی ، علوم)
-         گسترش گنجینه ی لغات
-         آشنایی مقدّماتی با توانایی های اندام مختلف بدن
-         آشنایی با نکات بهداشتی و ایمنی و تغذیه ی سالم و ناسالم
-         آشنایی مقدّماتی با عبادات ، آداب و رسوم مذهبی و دینی
-         آشنایی با پیامبران ، ائمه ی اطهار و شخصیّت های دینی و ملّی
-         آشنایی با رفتارهای نوع دوستانه(از طریق الگوها)
-         آشنایی با حقوق فردی و اجتماعی
-         آشنایی با تأثیر و اهمّیّت مشاغل در رفاه عمومی
-         آشنایی با محیط زندگی اجتماعی خود و دیگران
-         آشنایی با مقرّرات و قوانین اجتماعی
-         آشنایی با الگوهای زندگی مردم و نشانه های اساسی کشور ایران
مهارت (ذهنی و عملی):
مهارت هایی که می توانند کودکان در پایان دوره ی سنی به آن دست یابند عبارت اند از:
-         افزایش توانایی فراگیران به منظور استفاده از حواس ، برای شناخت محیط زندگی
-         افزایش توانایی فراگیران به منظور طبقه بندی پدیده ها ، برای شناخت بیشتر محیط زندگی
-         پرورش خلاقیّت
-         پرورش قدرت تمرکز
-         توسعه ی توانایی ادراک اشیاء در صورت های مختلف
-         توسعه توانایی استدلال
-         پرورش مهارت های زبان
-         درک مفاهیم مقدّماتی(علوم-ریاضی

-         پرورش توانایی هماهنگی بین حرکات و اندام های مختلف بدن
-         رعایت نکات بهداشتی و ایمنی
-         پرورش ذوق هنری و حس زیبایی شناسی
-         تقویت توانایی ایجاد رابطه با دیگران
-         رعایت مقرّرات و قوانین اجتماعی
-         رعایت حقوق فردی و اجتماعی
نگرش:
نگرش ها ، عموماً مسایلی ارزشی هستند و بهتر است از طریق عمل خود نگرش ها را به کودکان بیاموزیم نه صرفاً با حرف.
اهداف دوره پیش دبستان در حیطه ی نگرش عبارت اند از:
-         علاقه مندی نسبت به کاربرد حواس در شناخت محیط زندگی
-         علاقه به جمع آوری و طبقه بندی اطّلاعات محیط پیرامون
-         نگرش مثبت نسبت به تلفّظ صحیح کلمات در سخن گفتن به زبان فارسی و رشد واژگان
-         نگرش مثبت نسبت به اعضای بدن
-         علاقه به رعایت بهداشت
-         علاقه به تغذیه ی مناسب
-         شکوفایی فطرت خداجویی
-         علاقه به عبادات و آداب و رسوم مذهبی و دینی
-         علاقه به پیامبران ، ائمه ی اطهار و شخصیّت های دینی و ملّی
-         علاقه به دانستن فضایل اخلاقی از جمله نوع دوستی و احترام به دیگران
-         تقویت اعتماد به نفس
-         علاقه به شناخت محیط زندگی اجتماعی خود
-         علاقه به بروز عواطف و احساسات خود در عین تسلّط بر نفس
-         نگرش مثبت نسبت به رعایت مقرّرات و قوانین اجتماعی
-         مسئولیّت پذیری
 


در راستاي‌ رسالت‌ و مأموريت‌ آموزش‌ و پرورش‌ و جهت‌دهي‌ به‌ رشد همه‌جانبه‌دانش‌آموزان‌ بر پايه‌ تعاليم‌ و دستورات‌ دين‌ مبين‌ اسلام‌،  اهداف‌ دوره‌ ابتدايي  ‌به‌ شرح‌ زيرتعيين‌مي‌شود. مديران‌، برنامه‌ريزان‌ و همه‌ افرادي‌ كه‌ در تعليم‌ و تربيت‌ دانش‌آموزان‌ نقشي‌ برعهده‌ دارند،مكلفند در برنامه‌ريزي‌ امور، سازماندهي‌ فعاليتها و انجام‌ وظايف‌ مربوط بگونه‌اي‌ اقدام‌ نمايند كه‌ تاپايان‌ دوره‌ تحصيلي‌ دستيابي‌ دانش‌آموزان‌ به‌ اهداف‌ تعيين‌ شده‌ممكن‌ باشد.
اعتقادي‌ :
-1 اصول‌ دين‌ رامي‌داندوبه‌ آن‌ معتقد است‌ .
-2خداوندرادوست‌داردواورابهترين‌ياوروكمك‌مي‌داند.
-3 بازندگي‌ انبياء اولوالعزم‌ به‌ ويژه‌ نبي‌ اكرم‌ (ص‌) ومعصومين‌ تاحدودي‌ آشناست‌ وآنان‌ رادوست‌ دارد.
-4 بامعناي‌ معاد آشناست‌ و مي‌داند كه‌ انسان‌ دركارهايي‌ كه‌ انجام‌ مي‌دهد نزد خداوندپاسخگواست‌.
-5 به‌ اولياء دين‌، بزرگان‌ و شخصيتهاي‌ اسلامي‌ احترام‌ مي‌گذارد

)
.
-6 معناي‌ تولي‌ و تبري‌ رامي‌داند.
-7 قرآن‌ را از رو مي‌خواند و باترجمه‌ برخي‌ از سوره‌ها آشنايي‌ داشته‌ و از حفظ مي‌خواند.
-8 ترجمه‌ بعضي‌ از احاديث‌ ساده‌ رامي‌داند.
-9 نمازرابه‌ درستي‌ مي‌ خواند وبااحكام‌ ضروري‌ مربوط به‌ نماز و روزه‌ آشنا است‌ .
-10 نمازهاي‌ واجب‌ را با رغبت‌ مي‌خواند. (براي‌ دختران‌)
-11 افراد محرم‌ و نامحرم‌ را تشخيص‌ مي‌دهد واحكام‌ مربوط را رعايت‌ مي‌كند.
-12 با مسائل‌ مربوط به‌ سن‌ تكليف‌ و تقليد آشنا است‌ و احكام‌ را در حد ضرورت‌ مي‌داند وبه‌آن‌ عمل‌ مي‌كند. (براي‌ دختران‌)
-13 باحلال‌ وحرام‌ آشنا است‌ واحكام‌ مربوط رادرحد ضرورت‌ رعايت‌ مي‌كند.
-14 معناي‌ امربه‌ معروف‌ و نهي‌ از منكر را مي‌داند.
-15 به‌ مجاهدين‌ در راه‌ خدا و شهداء احترام‌ مي‌گذارد.
-16 زمان‌ها و مكان‌هاي‌ مقدس‌ ومهم‌ رامي‌شناسد.
-17 به‌ حضور در مسجد علاقه‌ نشان‌ مي‌دهد و آداب‌ آن‌ را مي‌داند.
اخلاقي‌:
-1 راستگو وامين‌ است‌.
-2 مؤدب‌ و مهربان‌ است‌.
-3 به‌ عهد خود پاي‌بنداست‌ .
-4 مظاهر حيا و عفت‌ در او آشكار است‌ .
-5 احترام‌ به‌ بزرگترهاراوظيفه‌ خودمي‌داند وبه‌ نظرات‌ آنهاتوجه‌ مي‌كند.
-6 ازوالدين‌ اطاعت‌ مي‌كند.
-7 شجاع‌ وصبوراست‌ .
-8 تميزاست‌ وپاكيزگي‌ رادوست‌ دارد.
-9 تكاليف‌ شخصي‌ روزانه‌ خودراشخصŠانجام‌ مي‌دهد.
-10 براي‌ رسيدن‌ به‌ موفقيت‌ پشتكار داردوتلاش‌ مي‌كند.
-11 پوشش‌ اسلامي‌ رادوست‌ دارد وآن‌ رارعايت‌ مي‌كند.
-12 اوقات‌ فراغت‌ خودرابافعاليت‌هاوبازي‌ هاي‌ مناسب‌پرمي‌كند.
-13 اميدواروبانشاط است‌ وازمواجهه‌ با مشكلات‌ نمي‌هراسد.
-14 ظاهري‌ آراسته‌ دارد.
-15 خطاواشتباه‌ ديگران‌ رادرموردخود مي‌بخشد.
-16 براي‌ رفتارهاي‌ خودباديگران‌ دليل‌ دارد.
-17 درارتباط باديگران‌ از كلمات‌ محبت‌ آميز و دوستانه‌ استفاده‌ مي‌كند.

-18 براي‌ انجام‌ كارهاي‌ خود دوستانش‌ رابه‌ زحمت‌ نمي‌اندازد.
-19 به‌ همكلاسان‌ وهمسالان‌ خود درانجام‌ وظايف‌ يادگيري‌ كمك‌ مي‌كند.
-20 در برابر رفتارهاي‌ ناپسند خود پوزش‌ خواسته‌ ورفتار خودرااصلاح‌ مي‌كند.
-21 نظم‌ وانضباط رادرخانه‌ ،مدرسه‌ واجتماع‌ رعايت‌ مي‌كند.
علمي‌ و آموزشي‌ :
1ـ نسبت‌ به‌ شناخت‌ پديده‌ها كنجكاواست‌.
2ـ در فكر كردن‌، شنيدن‌، گفتن‌ و بيان‌ مقصود، خواندن‌ و نوشتن‌ و حساب‌ كردن‌ مهارت‌ كافي‌دارد.
3ـ بازبان‌ فارسي‌ آشنايي‌ دارد و مي‌تواند ازكتاب‌ و روزنامه‌ استفاده‌ كند.
4ـ به‌ اهميت‌ وارزش‌ اطلاعات‌ واطلاع‌رساني‌ درزندگي‌ آگاه‌است‌.
-5 ارزش‌ علم‌ را در انجام‌ درست‌ كارها تا حدي‌ مي‌داند .
6ـ مهارت‌هاي‌ اوليه‌ براي‌ زندگي‌ در جامعه‌ راكسب‌كرده‌است‌.
-7 با نحوه‌ يادگيري‌ خودتاحدودي‌ آشناست‌.
8ـ به‌ مطالعه‌ كتاب‌ علاقه‌مند است‌.
فرهنگي‌ هنري‌ :
-1 به‌ زيبايي‌هاي‌ طبيعت‌ توجه‌ دارد وهماهنگي‌ آن‌ رادوست‌ دارد.
-2 در زمينه‌هاي‌ هنري‌ از زيبايي‌ در پديده‌هاي‌ طبيعي‌ الگومي‌گيرد.
-3 ازمشاهده‌ آثارهنري‌ لذت‌ مي‌برد.
-4 ذوق‌ و خلاقيت‌ هنري‌ خود را در انجام‌ فعاليت‌هانشان‌ مي‌دهد.
-5 سنت‌ها، پديده‌ها و آثار موزون‌ را دوست‌ دارد.
-6 بابرخي‌ از آثارمعروف‌ هنري‌ آشنا است‌.
-7 به‌ خواندن‌ اشعاروقصه‌هاي‌ مناسب‌ علاقه‌منداست‌ .
-8 برخي‌ از آداب‌ فرهنگي‌ واجتماعي‌ اسلامي‌ - ايراني‌ رامي‌داند وبراي‌ آنهاارزش‌ قائل‌ است‌ .
اجتماعي‌:
1ـ وظايف‌ خود را در مقابل‌ خانواده‌، دوستان‌ و همسايگان‌ مي‌داند.
2ـ اعضاي‌ خانواده‌ خود را دوست‌ مي‌دارد و در انجام‌ كارهابه‌آنهاكمك‌ مي‌كند.
-3 به‌ معلمين‌ واولياي‌ مدرسه‌ احترام‌ مي‌گذارد.
4ـ به‌ حق‌ خود قانع‌ است‌ و حقوق‌ ديگران‌ را رعايت‌ مي‌كند.
5ـ براي‌ بدست‌آوردن‌ حق‌ خود از راه‌هاي‌ درست‌ تلاش‌ مي‌كند.
-6 همكلاسي‌هاي‌ خود را دوست‌ دارد و به‌ آنها كمك‌ مي‌كند.
7ـ همكاري‌ با ديگران‌ را دوست‌ دارد.
-8 دربازي‌ها و فعاليت‌هاي‌ گروهي‌شركت‌ مي‌كند.
9ـ مقررات‌ مدرسه‌ را مي‌داند و به‌ آنها عمل‌ مي‌كند.
10ـ به‌ رعايت‌ مقررات‌ اجتماعي‌ علاقه‌ نشان‌ مي‌دهد.
11ـ به‌ انجام‌ وظايف‌ و مسئوليت‌هايي‌ كه‌ برعهده‌ او مي‌گذارند، پاي‌بند است‌.
12ـ نظرات‌ اصلاحي‌ ديگران‌ را در مورد خود مي‌پذيرد.
-13 اشتباهات‌ ديگران‌ رابارعايت‌ احترام‌ به‌ آنهاتذكر مي‌دهد.
14ـ در برابر خدمت‌ ديگران‌ قدرشناس‌ است‌ و از آنها تشكر مي‌كند

 


.
-15 آداب‌ سخن‌ گفتن‌ رارعايت‌ مي‌كند.
-16 خدمت‌ كردن‌ به‌ ميهن‌ ومردم‌ خودرادوست‌ دارد.
زيستي‌ :
1ـ از حواس‌ خود به‌ خوبي‌ محافظت‌ و استفاده‌ مي‌كند.
-2 در نشستن‌ و راه‌ رفتن‌ واستفاده‌از قواي‌ بدني‌به‌ درستي‌ عمل‌ مي‌كند.
3ـ بهداشت‌ فردي‌ و اجتماعي‌ را رعايت‌ مي‌كند.
4ـ در حفظ محيط زيست‌ كوشااست‌.
5ـ با تمرين‌ها وبازي‌هاي‌ مناسب‌،قابليت‌هاي‌ جسمي‌ خويش‌ راافزايش‌مي‌دهد.
6ـ نكات‌ ايمني‌ را مي‌داند و رعايت‌ مي‌كند.
7ـ اهميت‌ مصونيت‌ دربرابرامراض‌ رادرك‌مي‌كند.
8ـ در حفظ سلامتي‌ خود و ديگران‌ تلاش‌ مي‌كند.
سياسي‌ :
1ـنظام‌ جمهوري‌ اسلامي‌ ايران‌ را مي‌شناسد، به‌ پرچم‌ كشور احترام‌ مي‌گذارد و سرود ملي‌ را ازحفظ مي‌خواند.
2ـ با زندگي‌ بنيان‌گذار جمهوري‌ اسلامي‌ ايران‌ آشنا است‌واز اوبه‌ بزرگي‌ ياد مي‌كند.
3ـ اهميت‌ استقلال‌ وآزادي‌ را در پيشرفت‌ جامعه‌ درك‌ مي‌كند.
-4 به‌ حكومت‌ ديني‌ و ولايت‌ فقيه‌علاقه‌منداست‌.
5ـ مسلمانان‌ را دوست‌ دارد و نسبت‌ به‌ امور آنان‌ بي‌تفاوت‌ نيست‌.
6ـ اقوام‌ مختلف‌ ايراني‌ را مي‌شناسد و با آنان‌ احساس‌ همبستگي‌ مي‌كند.
-7 افراد عدالتخواه‌ وحق‌ طلب‌ رادوست‌ دارد.
-8 سران‌ كفار و مشركين‌ صدر اسلام‌ را مي‌شناسد و با اعمال‌ آنها نسبت‌ به‌ پيامبر و مسلمين‌آشنا است‌.
-9 سران‌ كفار و مشركين‌ معاند بااسلام‌ رادرزمان‌ حاضر مي‌شناسد.
-10 با مفهوم‌ وحدت‌ وامنيت‌ ملي‌ آشنااست‌ .

اقتصادي‌ :
1ـ كاركردن‌ را دوست‌دارد و به‌افرادي‌ كه‌ كارهاي‌ مفيددارنداحترام‌مي‌گذارد.
2ـ وسايل‌ خودراتميزوسالم‌ نگه‌مي‌دارد.
-3 تن‌پروري‌، بيكاري‌ و راحت‌طلبي‌ را از عوامل‌ شكست‌ فرد وجامعه‌ مي‌ داند.
4ـ در حفظ اموال‌ عمومي‌ به‌ عنوان‌ ثروت‌ ملي‌ مي‌كوشد و در استفاده‌ از آنها درست‌ عمل‌مي‌كند.
5ـ مالكيت‌ خود و ديگران‌ را تميز مي‌دهد و به‌ مالكيت‌ ديگران‌ احترام‌مي‌گذارد.
6ـ مشاغل‌ و حرف‌ موجود در محيط زندگي‌ خودرامي‌شناسد.
7ـ به‌ استفاده‌ از توليدات‌ داخلي‌ علاقه‌مند است‌.

راهنمای برنامه درسی ابتدایی http://www.sce.ir/index.php

تدریس یک برنامه درسی کیفی بارویکرد کسب وحفظ سلامتی وتندرستی، ضمن توجه به آموزش مقدماتی مهارتهای ورزشی رایج به طور غیرمستقیم، به تامین اوقات فراغت غنی تری یاری می رساند وازسوی دیگر بستری مناسب برای جذب افرادنخبه به ورزش درسطح قهرمانی و شکوفایی استعداد آنان فراهم می کند.
جذب وپرورش استعدادهای ورزشی درحوزه مسئولیت تربیت بدنی آموزش وپرورش نیست .
تعریف واژه های کلیدی

• سلامتی و تندرستی: به معنای موازنه کامل بین بدن، ذهن و روح وروان آدمی است که برای تحقق آن باید تعادلی بین جنبه های جسمی، فکری، عاطفی ، اجتماعی و معنوی فرد برقرار باشد.
• آمادگی جسمانی : وقتی فردی بدون احساس خستگی کارها و وظایف روزانه خود را انجام دهد و هنوز انرژی ذخیره ای فراوانی برای انجام امور ضروری و بهره گیری از تفریحات سالم را داشته باشد می گوییم آمادگی جسمانی دارد . میزان آمادگی مورد نیاز یک فرد برای رفع نیازهای روزانه ممکن است با فرد دیگر تفاوت داشته باشد.
سلامتی فرد و وضعیت تغذیه و ساختار ژنتیکی او در حفظ وتوسعه ی آمادگی جسمانی نقش اساسی دارند

اهداف تربيت بدني در دوره ابتدايي
• اهداف شناختي :
1-آشنايي باوضعيت هاي صحيح بدني ازجمله هنگام ايستادن، نشستن،راه رفتن، خوابيدن ،دويدن وآگاهي از محدوديت ها وقابليت هاي حركتي خود
2- آشنايي با آمادگي جسماني وبرخي از آزمون هاي عملي آن
3- آشنايي با اطلاعات مربوط به بهداشت وتغذيه ورزشي
4- آشنايي با موارد ايمني در کلاس درس تربيت بدني
5- آشنايي با بازي ها و رشته هاي ورزشي رايج آموزشگاهي
6- آشنائی با روش های حفظ ونگهداری وسایل و امکانات ورزشی
• اهداف مهارتي :
1- مهارت دركسب آمادگي جسماني وحركتي


2- كسب مهارت در حركات انتقالي ، حركات غيرانتفالي وحركات دست ورزي ( کنترلی)
3- كسب مهارت درمقدمات ورزش هاي رايج آموزشگاهي
4- كسب مهارت در اجرای فعاليت هاي بدنی به منظور درک مفاهیم فضا، مكان، نيرو، جهت بندي، سطح و..
5- كسب آمادگي دراجراي تركيبي حركات پايه ومهارت ها دربازي هاي ورزشي
• اهداف نگرشي :
1- گرايش به شركت فعال در فعاليت هاي تربيت بدني
2- تلاش در جهت حفظ وارتقاي سطح سلامتي و آمادگي جسماني
3- گرايش به بهبود و توسعه حركات پايه ومهارت ها
4- رعايت اصول ايمني در اجراي فعاليت هاي تربيت بدني و برنامه هاي ورزشي
5- تمايل به رعايت بهداشت ورزشي

 6- تلاش براي پيشگيري از آسيب هاي ورزشي
7- تمايل به رعايت اصول عاطفي واجتماعي متناسب با دوره ابتدايي
8- تمايل به حفظ و نگهداري وسايل وامكانات ورزشي
روش هاي ياددهي – يادگيري
روش های یاددهی - یادگیری درس تربیت بدنی نیز مانند سایر دروس تحت تاثیر عوامل مختلفی است . برخی از این عوامل با عوامل دروس دیگر مانند اهداف برنامه درسی، جمعیت دانش آموزی وغیره مشترکند.
برخی نیز مانند برتری آموزش های مهارتی وجسمانی بر آموزش نظری ، تفاوت فضای آموزشی و به کارگیری امکانات آموزشی خاص فعالیت های بدنی، مختص درس تربیت بدنی هستند. به همین دلیل در روشهای یاددهی - یادگیری درس مذکور باید به موارد خاص توجه کرد که عبارتند از:
1- معلم مي تواند از امكانات مختلفي براي تفهيم موضوع آموزش كه در تربيت بدني بيشتر مهارت هاي حركتي است استفاده كند. برخي از اين راه ها عبارت اند از:
الف- بيان وتوضيح چگونگي اجراي مهارت و نكات عمده اي كه بايد رعايت شود. در هنگام توضيح ، معلم بايد از كلمات ساده وروشن استفاده كند و اطمينان حاصل كند كه همه دانش آموزان توضيحات او را درك كرده اند.
ب- نمايش حركت توسط معلم كه مي تواند بسيار موثر واقع شود. براي اين كار بايد خود از آمادگي جسماني و مهارت كافي برخوردار باشند. در غيراين صورت معلم مي تواند از يكي از دانش آموزان كه آمادگي لازم را دارد ، براي نمايش مهارت استفاده كند.
ج-استفاده ازفيلم وتصويرنيزمي توانددرنمايش مهارت بسيار موثر واقع شود. در چنين حالتي ضمن نمايش مهارت، معلم توضيحات تكميلي راارائه مي نمايد.بديهي است كه استفاده از روشهاي مختلف نمايش مهارت ازيكنواحتي كارمي كاهدوانگيزه بيشتري به دانش آموزان مي دهد.
2- به واسطه ماهيت حركتي مهارت ها لازم است دانش آموزان به طور مشخصی شخصاً بارها وبارها مهارت ها را تكرار و تمرين كنند و بسيار مهم است كه وقت كافي براي اين كار به آنها داده شود. اين تكرار و تمرين بايد با نظارت و راهنمايي معلم صورت پذيردتااطمينان حاصل شودكه مهارتها صحيح اجرا مي شوند و همه دانش آموزان در حد قابل قبولي آنها را آموخته اند.
3- اشتباهات رايج در اجراي هر مهارت براي كليه دانش آموزان نمايش داده شود واشتباهات فردي هر دانش آموز به طور جداگانه اصلاح شود.
4- نمايش حركات با كمال دقت و صحت انجام گيرد و در اجراي آنها ازعجله خودداري شود.
5- هنگام نمايش مهارت ها ، معلم طوري بايستد كه همه ي دانش آموزان به راحتي او را ببينند.
6- بازي ها حالت طبيعي داشته و از مقررات خشك و تحميلي به دور باشند تا كودكان آنها را به صورت تكليف نبينند و دچار خستگي رواني نشوند.
7- مهارت ها و بازي هاي هر جلسه طوري انتخاب شوند كه ضمن وادار نمودن دانش آموزان به تلاش بيشتر، قابل دستيابي، باشند تا همه ي آنان موفقيت را تا حدودي تجربه كنند.
8- هر نوع عامل خطرزا كه ممكن است به گونه اي سلامت دانش آموزان را با مخاطره روبه رو سازد، از محيط آموزش حذف شود.
9- بين آموزش هاي ارائه شده ، ارتباط منطقي حفظ شود.
10- از تكرار فعاليت هاي خسته كننده خودداري شود.
11- نظر به اهميت ارتباطات غيركلامي به خصوص در تربيت بدني، لازم است معلمان تربيت بدني به اهميت اين گونه ارتباط واقف و در آن مهارت داشته باشند.
شیوه های ارزشیابی
ارزشیابی این درس مقوله ای تفکیک ناپذیر از فرایند آموزش است که تحت تاثیر رویکرد آن قرار می گیرد . بدین معنا که ارزشیابی در درجه اول وسیله ای است که به طور مستمر بازخوردهایی را فراهم می آورد تا دانش آموزان از نقاط ضعف و قوت  خود مطلع شوند و با دریافت راه حلهای مناسب آموزشی ، گامهای موثری در زمینه دستیابی به سلامت جسمانی بردارند .
از طرف دیگر بازخوردهای دریافتی به اصلاح روند آموزش و روش تدریس منجر می شود و به این ترتیب ، ارزشیابی خود وسیله ای در جهت تحقق اهداف درس تربیت بدنی است .
چند نکته اساسی در ارزشیابی
1- در درس تربیت بدنی اهداف مهارتی ، جایگاه ویژه ای دارند و سهم قابل توجهی از اهداف کلی را به خود اختصاص می دهند .
2- اهداف شناختی به عنوان پشتوانه ای نظری برای شفاف سازی مفاهیم کلیدی مرتبط با اهداف مهارتی عمل می کنند .
3-برای دستیابی به اهداف شناختی و نگرشی ، دو فرصت یادگیری فراهم می شود .:
الف – دروس شناختی که فرصتی را برای تعامل بین معلم و دانش آموزان و همچنین دانش آموزان با یکدیگر درباره مفاهیم اساسی همچون آمادگی جسمانی ، مهارتهای ورزشی ، ایمنی در ورزش ، بهداشت و تغذیه ورزشی و هدفهای تربیت بدنی به شکل نظری فراهم می کند .
ب – دروس مهارتی که با محور قرار گرفتن معلم تربیت بدنی ، رفتارهای دانش آموزان تحت نظارت قرار می گیرد و با یادآوری مباحث آموخته شده در حوزه دانشی ، با توصیه هدایت و مدیریت می شوند . زمان برگشت به حالت اولیه نیز فرصت مناسبی است که تذکرات به شکل مبسوط تر ارائه و عادات مناسب و شایسته جایگزین شوند .

4- در حیطه شناختی هدف اصلی آشنایی و درک مفاهیم اساسی تربیت بدنی و اصول و قوانین است . به این ترتیب مبنای ارزشیابی ، سنجش محفوظات دانش آموزان نیست .
5- ارزشیابی مستمر به دلیل فراهم کردن بازخوردهای دائمی باید مورد تاکید واقع شود .
6- نوع و روش ارزشیابی باید متناسب با یادگیرنده و کلاس باشد .
7- ارزشیابی از سطح مهارتهای ورزشی و فعالیتهای جسمانی دانش آموزان معلول و دارای بیماریهای خاص ، متناسب با نوع معلولیت و بیماری خاص آنان انجام می شود .
8- ارزشیابی در سطح نگرش امری مستمر است که از طریق مشاهده رفتارهای مورد انتظار توسط معلم در موقعیت های مختلف انجام می گیرد. در واقع نگرش نتیجه فرآیند حیطه های دانشی ومهارتی هستند که باید همواره تحت نظارت وهدایت معلم باشد و ضرورت ندارد که صرفاً در یک موقعیت خاص به آن پرداخته شود.
9- در مورد افرادی که با تشخیص و صلاحدید پزشک معتمد به هیچ وجه امکان انجام مهارتهای ورزشی و فعالیتهای جسمانی وجود ندارد ، ارزشیابی از بخش هدف های شناختی و فعالیت های خارج از کلاس به عمل می آید .
ابزارهای جمع آوری اطلاعات :
1. آزمون های استانداردشده وآزمون های معلم ساخته ی آمادگی جسمانی ومهارت های ورزشی
2. مشاهده رفتار دانش آموز در حین انجام فعالیت های مهارتی وآمادگی جسمانی
3. آزمون های شفاهی در حیطه ی شناختی 4. مشاهده رفتار دانش آموز در فعالیت های کلاسی در حیطه نگرشی
5. چک لیست عملکرد بر اساس رفتار مورد انتظار
روش ارزشیابی :
ارزشیابی درس تربیت بدنی به صورت عملی - شفاهی می باشد .
وسایل ،ابزار وفضای آموزشی مورد نیازبرنامه
آنچه که درزیرارائه می شود، حداقل نیازهای اساسی برای اجرای یک ساعت برنامه درسی تربیت بدنی دردبستان است ومقدار وتنوع وسایل بستگی به تعدادنفرات کلاس خواهد داشت.
الف)وسایل وتجهیزات
- توپ مینی بسکتبال استاندارد ولاستیکی

 - توپ مینی والیبال استانداردولاستیکی
- توپ هندبال استاندارد ولاستیکی
- توپ والیبال استاندارد ولاستیکی
- توپ های تنیس
- توپ فوتبال
- توپ مینی هندبال
- توپ لاستیکی دراندازه های کوچک
- طناب انفرادی بلند:190-220-250 سانتی متری

- طناب بلند:380-460-540-720 سانتی متری
- کشی به طول 110سانتی متر
- طناب سقفی
- انواع راکت های ورزشی
- انواع تورها
- انواع سبدها
- کیسه های لوبیای 15× 15 وتعدادی تابلو برای هدف گیری(می توان داخل کیسه راازشن پرکرد

- طناب بلند:380-460-540-720 سانتی متری
- کشی به طول 110سانتی متر
- طناب سقفی
- انواع راکت های ورزشی
- انواع تورها
- انواع سبدها
- کیسه های لوبیای 15× 15 وتعدادی تابلو برای هدف گیری(می توان داخل کیسه راازشن پرکرد

 تلمبهء باد
- تابلو اعلانات
- کابینت فلزی(برای نگهداری وسایل)
- کیسه های کتان برای حمل توپ(برای جمع آوری وحمل آنها به کلاس وبرعکس)
- جعبه ابزار
- جعبه چرخ دار برای حمل ونقل وسایل
- مانع 30،5/37 ،45 و 50 سانتی متر
- تشک ژیمناستیک 100×100- سانتی متر
- پارالل کوتاه
- نردبان افقی
- انواع حلقه (هولی هوپ ،تایرماشین؛تویه لاستیک)
- پله
- چوب تعادلی (90 سانتی متر)
- انواع جعبه با ارتفاع مختلف برای بالا رفتن وپریدن ازروی آنها
- تخته تعادلی طرح سوئدی
- تخته بسکتبال
- دروازه هندبال یا مینی فوتبال
- میله نگهدارنده تور والیبال
- میله نگهدارنده تور بدمینتون
ب) فضای ورزشی
باتوجه به سه دسته حرکات غیرانتقالی،انتقالی ودست ورزی که درپایه های اول ،دوم وسوم انجام می شود وهمچنین بازی های ورزشی که درآنها نیاز به تحرک وجابه جایی وپرتاب ودریافت توپ های مختلف ورزشی وغیره وجود دارد، حداقل فضای مورد نیاز برای کلاس تربیت بدنی دردوره ی ابتدایی با توافق وزارت آموزش و پرورش و سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور تعیین می شود.این فضا باید کاملات از سایر فضاهای مدرسه تفکیک شده باشد وامکان فعالیت معلم ودانش آموزان رابدون حضور دیگران فراهم کند.ازطرفی به علت شرایط اقلیمی کشور وبه خصوص تامین شرایط لازم برای فعالیت دختران، ترجیحاً این فضا باید سرپوشیده باشد .
ویژگی های اختصاصی معلم تربیت بدنی دوره ابتدایی
1. داشتن حداقل مدرک لیسانس تربیت بدنی
تبصره: در صورت نبود لیسانس تربیت بدنی، به کار گیری معلم فوق دیپلم تربیت بدنی و یا معلم لیسانس غیر مرتبط، با گذراندن دوره های تخصصی مربوط بلامانع است.
2. آشنایی از محتوای برنامه درسی دوره ابتدایی
3. نداشتن نقص عضوی که مانع از انجام وظیفه باشد
4. توانایی جسمانی لازم برای اجرای مهارت ها وفعالیت های مورد نظر در برنامه
5. توانایی فنی لازم برای نشان دادن مهارت های پایه وفعالیت های بدنی
6. داشتن تناسب اندام و وزن مطلوب
7. اعتقاد به اثربخشی فعالیت های بدنی وآمادگی جسمانی در بهداشت وتندرستی
8. اعتقاد به فعالیت های بدنی به عنوان وسیله ای برای ابراز وجود دانش آموزان تکامل و بهبود یادگیری آنها

- چوب دراندازه های مختلف(90 سانتی متروچوب دوی امدادی)
- گچ برای خط کشی
- حلقه های هولی هوپ
- تعدادی بطری پلاستیکی برای نشانه گیری
- تعدادی جعبه دراندازه های مختلف برای پرش
- چوب موازنه باارتفاع مختلف

 9. داشتن دانش وتوانایی لازم در تلفیق سایر مواد آموزشی با تربیت بدنی وبالعکس
ملاحظات اجرایی برنامه
1- با توجه به ضرورت و اهمیت نقش نیروی انسانی در اجرای برنامه درس تربیت بدنی دوره ابتدایی، لازم است معلمان واجد شرط طی یک برنامه پنجساله تامین شده و یا آموزش های تخصصی لازم را براساس دستورالعملهای مربوط گذرانده باشند.
2- تجهیزات و وسایل مورد نیاز، متناسب با استانداردهای لازم، تهیه و در اختیار واحدهای آموزشی قرار گیرد.
3- در طراحی و ساخت واحدهای آموزشی، فضای آموزشی مورد نیاز در نظر گرفته شود.
موضوع:راهنمای برنامه درسی تربیت بدنی در دوره ابتدایی در هفتصدو بیست و چهارمین جلسه شورای عالی آموزش و پرورش مورخ 25/4/1384 به تصویب رسید.

اصول و چارچوب برنامه و فعاليت هاي آموزشي و پرورشي دوره پيش دبستاني http://www.sce.ir/index.php

اصول و چارچوب برنامه و فعاليت هاي آموزشي و پرورشي دوره پيش دبستاني

-    آموزش و پرورش به عنوان تنها مرجع صادر كننده مجوز تاسيس مراكز دوره پيش از دبستان محسوب مي شود و كليه مراكز پيش‌دبستاني اعم از مراكز وابسته به آموزش و پرورش و ساير  نهادها ي دولتي و غير دولتي (از جمله سازمان بهزيستي) ملزم به تطبيق  برنامه‌هاي خود با اين  مصوبه مي‌باشند.

2-      سازمان پژوهش و برنامه‌ريزي موظف است راهنماي تفصيلي دوره پيش دبستاني به همراه راهنماي برنامه انس با قرآن و نيز راهنماي برنامه زبان‌آموزي كودكان مناطق دو زبانه را تدوين نمايد. اين راهنما پس از تاييد اعضاي شوراي عالي آموزش و پرورش لازم الاجرا خواهد بود.

3-      وزارت آموزش و پرورش موظف است زمينه توليد برنامه و محتواي  آموزش هاي توجيهي براي مربيان، مسئولان ودست اندركاران ونيز توليدكنندگان رسانه هاي آموزشي مراكز پيش‌دبستاني را بر اساس اين مصوبه  فراهم نمايد.

4-    دوره آموزش پيش از دبستان به عنوان آموزش غيررسمي، با مشاركت مردم و نهادهاي غير دولتي اجرا مي شود.

5-     وزارت آموزش و پرورش موظف است بر اجراي صحيح مفاداين مصوبه در همه مراكز دوره             پيش دبستاني نظارت نمايد و گزارش عملكرد آن را به صورت دو سالانه به شوراي عالي آموزش و پرورش ارائه نمايد.

               

رويکرد برنامه و فعاليتهاي دوره‌ي پيش‌دبستاني

از آنجايي كه سال هاي اوليه زندگي كودك زير بناي تكوين شخصيت اوست، چنانچه تعليم و تربيت كودك در دوران سيادت مبتني بر فطرت الهي به خوبي سامان يابد اميد مي رود در آينده سرشت حقيقت جويي،فضيلت خواهي، عبوديت و ... در او بروز نمايد،  از اين رو، برنامه‌و فعاليت هاي دوره پيش دبستان با رويكرد «شكوفايي فطرت الهي» طراحي و تدوين مي گردد.

 

اصول حاكم بر فعاليت‌هاي آموزشي و پرورشي دوره‌ي پيش دبستاني

1-      هماهنگ با اهداف و محتواي دوره‌ي ابتدايي باشد.

2-      به فرهنگ بومي و محلي كودكان عنايت داشته و محتواي مورد نياز  به صورت غير‌متمركز تدوين شود.

3-      تفاوت‌هاي فردي و نقش‌هاي جنسيتي را به رسميت بشناسد.

4-   فعاليت‌‌ها، تلفيقي، پودماني  و انعطاف پذير باشد و متناسب با توانايي‌ها، نيازها و علايق فطري كودكان و رعايت عنصر شادي و نشاط كودكانه طراحي شود.

5-     بر مشاركت ونقش فعال خانواده در دست‌يابي به اهداف تأكيد داشته باشد.

6-      ارزش‌يابي نوآموزان براساس مشاهده رفتار و عملكرد گروهي آنان با رويكرد تشويقي صورت گيرد.

اهداف برنامه و فعاليت هاي دوره پيش دبستاني

اهداف برنامه و فعاليت هاي دوره پيش دبستان برگرفته از اهداف مندرج در اساسنامه دوره پيش دبستاني  مصوب شوراي عالي آموزش و پرورش و متناسب با شرايط سني نوآموزان به شرح زير مي‌باشد :

1 - پرورش مهارت‌هاي جسمي- حرکتي 

2- پرورش روحیه و رفتار عاطفی

3- پرورش مهارت‌هاي ذهني 

4- پرورش صفات اخلاقي و رفتارهای اجتماعی مبتني بر ارزش‌هاي اسلامي

5 - انس با قرآن و علاقه‌ به يادگيري آن 

6 -  پرورش ذوق هنري و زيبايي‌شناسي 

7-  تقویت حس دینی و علایق مذهبی

8-پرورش هویت ملی

9 -  پرورش مهارت‌هاي زبان فارسي   

10 -  ارتقاي سطح بهداشت و ايمني 

11 -  آشنایی با محيط‌زيست و علاقه و انس با طبیعت و حفظ آن  

ويژگي ‌هاي عمومي مربيان پيش‌دبستاني

1-      دانش و توانايي برقراري ارتباط خوب و صحيح با كودكان، والدين و كاركنان را داشته باشد.

2-      به حرفه وكارخود علاقه‌مند بوده ، اعتماد به نفس ، صبر و حوصله‌ي كافي را براي كار با كودكان داشته  باشد.  

3-      روحيه‌اي شاد و ظاهري آراسته با رعايت شئونات اسلامي داشته باشد.

مربیان پیش دبستانی توسط شورای عالی آموزش و پرورش پیش بینی می شود) آشنا و مهارت هاي لازم را كسب كرده است.

6-      از سلامت جسمی وروانی لازم برای انجام وظیفه و قدرت بیان شیوا برخوردار باشد

7-      به اصول اخلاقي پايبند باشد.

8-      حداقل دارای مدرک دوره کاردانی مرتبط باشد.

ارزش‌يابي

· ارزش‌يابي در دوره‌ي پيش دبستان با مشاهده عملكرد گروه نوآموزان صورت مي‌گيرد. 

· ارزش‌يابي كودكان بايد حين فرايند يادگيري صورت گرفته، رشدآنان را در همه‌ي ابعاد  اجتماعي، عاطفي، اخلاقي و اعتقادي، شناختي و جسماني مورد سنجش قرار دهد  و به منظور كمك به پيشرفت نوآموزان در امر يادگيري انجام شود. 

· عملكرد كودك را نبايد با عملكردكودك ديگر مقايسه كرد و رفتار هر كودك تنها با رفتار گذشته‌ي  خودش قابل مقايسه است؛ بنابراين با توجه به اصول و اهداف برنامه، دست‌يابي كودك به حدّ معيني از يادگيري مورد انتظار نيست. 

·    ارزش‌يابي،  فرصتي است كه ،مربي كارخود را نيز ارزيابي ‌كند تا از اين طريق در كيفيت بخشي به فرايند ياددهي _ يادگيري فعالانه بكوشد.

· ارزش‌يابي بايد بر اساس محتوا ي فعاليت‌هاي مربوط انجام گيرد و نتيجه‌ي آن به منظور همكاري و هماهنگي بيش‌تر با اولياي كودكان، به ايشان گزارش شود.

· ارزش‌يابي در اين دوره از طريق مشاهده‌ي رفتار كودك در گروه و به صورت توصيفي انجام مي‌گيرد و از هر گونه آزمون و نمره دهي و صدور كارنامه بايد پرهيز شود.

4-   از سواد قرآني برخوردار باشدوبه آموزش قرآن در دوره‌ي پيش دبستان علاقه‌مند باشد.مربیان مراکز پیش دبستانی اقلیت های مذهبی از این شرط مستثنی هستند.

5-   با عناصر« راهنماي تفصيلي برنامه و محتواي آموزشي و پرورشي دوره‌ي پيش دبستاني»،              « برنامه‌ي انس کودک با قرآن ، روشهای تربیتی کودک ،آموزش زبان فارسی (برای مناطق دوزبانه) (که در قالب برنامه آموزش

محتواي آموزشي و پرورشي دوره پيش دبستاني

محتواي متداول در اين دوره مشتمل بر عناوین زیر است:

انس با قرآن ، قصه، شعر و سرود، بازي، نقاشي، كاردستي، نمايش خلاق، بحث و گفت‌و گو، مشاهده، آزمايش، گردش‌علمي و  تماشاي فيلم  وآشنايي با نحوه استفاده از فن آوري هاي جديد .اين فعاليت‌ها در فرايند توليد محتواي آموزشي ، با نگاه تلفيقي به حوزه‌هاي يادگيري ديني، اجتماعي، هنري، رياضي، تربيت بدني  و علوم، طراحي و با هدايت مربي، به روش فعال به  اجرا در مي‌آيند.

مدت زمان برنامه در اين دوره شامل حداكثر 5 روز در هفته با حدود 5/3 ساعت فعاليت روزانه  مي باشد.

موضوع: اصول و چارچوب برنامه و فعاليت هاي آموزشي و پرورشي دوره پيش دبستاني در هفتصدوهفتادمين جلسه شوراي عالي آموزش و پرورش مورخ 25/4/1387 به تصويب رسيد.

 


1- اخذ مجوز رسمي از وزارت آموزش و پرورش جهت تاسيس واحد هاي آموزشي در مقاطع مختلف تحصيلي ( كودكستان، دبستان، مدرسه راهنمايي، دبيرستان و آموزشگاههاي آمادگي كنكور و كلاسهاي تقويتي)

2- راهنماي برنامه آموزشي و پرورشي دوره پيش دبستاني توسط وزارت آموزش و پرورش تهيه و به تصويب شوراي عالي آموزش و پرورش مي رسد در چارچوب راهنماي مذكور مواد آموزشي به صورت غير متمركز تهيه مي شود.

 

نوشتن یکی از راه های بر قراری رابطهhttp://irnn.blogfa.com/

مقدمه:

نوشتن یکی از راه های بر قراری رابطه میان انسان هاست که به وسیله مجموعه ای از شکل ها ، نمادها، علامت ها و خطوط مرتبط یکدیگر که هم قرار دادی هستند ، انجام می گیرد. آمادگی نوشتن به توانایی کودک برای استفاده از هر نوع آموزش نوشتن اطلاق می شود . اگر چه مقداری از فعالیت های تشخیص و تمیز بینایی و شنوایی توسط خود کودکان و به طور طبیعی شکل می گیرد ، ولی باید تمرکز نظامدار بیشتری روی فعالیت های ویژه برای آمادگی نوشتن صورت گیرد . پس ازآن که کودک مداری را به دست گیرد وبا آن بنویسید ، باید تمرینات زیادی را در زمینه ی چگونگی به دست گرفتن و کنترل مداد و هماهنگی دست و چشم انجام داده باشد. با ارائه بازیهاوفعالیت های ساده- ای می توانیم به او کمک کنیم که چنین کنترلی را کسب کند. این نکته نیز حائز اهمیت است که اگر چه خواندن و نوشتن رامی توان دوش به دوش آموزش داد ، اما نوشتن به علل مختلف مهارت بسیار پیچیده تری است. با این حساب توانایی کودک در نوشتن بسیار ضعیفتر از توانایی او در خواندن می باشد. اگر می خواهیم کودک عادات نادرستی در نوشتن پیدا نکند ، باید از همان ابتدا عادات صحیح درست نوشتن شکل حروف را در او به وجود آوریم . عادات نا صحیح درنوشتن حروف ، پیشرفت کودک را در سنین بالاتر کند می سازد. برای کودک نوشتن حروف چه به صورت درست وچه نادرست کار ساده ای است.

این مقاله که کار پژوهشی کتابخانه ای است، شامل تعدادی بازی وفعالیت مختلف است که هدف از نوشتن آن ایجاد بازی هایی سر گرم کننده برای کودکان می باشد تا کودک قادر شود مهارتها ومفاهمیی را که فراگیری نوشتن کمک می کند را فراگیرد.

خداوند منان را بسی سپاس گویم که در سایه ی لطف و عنایت خود ، چنین امکانی را فراهم آورد تا بتوانیم مجموعه ای اندک وناچیز را در اختیار دست اندار کاران نظام تعلیم وتربیت قرار دهم.

 رشد آمادگی نوشتن:

فعا لیتهای آمادگی نوشتن مستلزم موارد زیر است:

     رشد ماهیچه کوچک                          -                           هماهنگی چشم راست.

کار با مواد نوشتاری  . کودکان قبل از عمل نوشتن ، نیاز به تجربه هایی با مواد مختلف از جمله فعالیت رنگ آمیزی ، استفاده از مداد باید آخرین وسیله ای باشد که یاد گیری کار با آن به کودکان توصیه می شود ؛ زیرا با مداد نوشتن دشوارتر است ونیاز به تسلط ماهیچه ای بیشتری دارد.

 

درک حروف کودکان باید شکل را تشخیص دهند، حرکات مورد نیاز در تولید اشکال و فرمها را درک کنن، وسپس بتوانند حروف را به صورت کلامی توصیف کنند.

هدفهای رفتاری : باید بتوانند مهارتهای مربوط به کشیدن خطوط افقی ، عمودی، مورب ونیز از رو کشیدن اشکال را کسب کنند.

مهارتهای پیش از نوشتن:

از بسیاری کودکان نمی توانند از مهارتهای نوشتن با دست بهره بگیرند زیرا چندین مهارت پیش از نوشتن را فرا گرفته اند درک رابطه های بدن ، مانند بالا و پایین ، رووزیر، بازشناسیی ومدل برداری از اندازه ها و شکل های گوناگون درست گرفتن مداد، درست قراردادن کاغذ و طرز قرار گرفتن و..... ازجمله مواردی هستند که قبلا به آنها اشاره شد از این رو کار کردن با مداد یا ماژیک برای این کودکان نومید کننده ودشوار است. برخی مداد را بیش از حد محکم به دست می گیرند در حالی که بعضی بچه ها آن را بسیار شل و برخی دیگر با دو دست می گیرند . بسیاری ازاین کودکان باید چگونگی صحیح به دست گرفتن مداد با ماژیک را گام به گام آموزش ببینند ناتوانی نسخه برداری از شکل های هندسی واحد ، کاستی دیگر در این زمینه است . برای مثال یکی از کاستی هایی که اغلب هنگام نسخه برداری از اجسام دراین کودکان مشاهده می شود تمایل به رسم گوش هایی در گوشه دایره یا مربع یا مثلث است سایر کودکان در هنگام مدل برداری به غلط بخشی را حذف می کنند  یا بخشی به آن می افزایند . امکان دارد برخی شکل ها بیش از حد کوچک یا بیش از حد بزرگ نسخه برداری شود. همچنین ممکن است برخی رفتارهای غیر عادی مثل کشیدن خطوط از راست به چپ در کودکان در برخورد با حروف وکلمه ها مشکلات نوشتاری داشته باشد. از میان عوامل دیگری که امکان دارد درنارسایی های نوشتن با دست مهم داشته باشد ، نحوه قرار گرفتن بدن است طرز قرار گرفتن بدن برخی کودکان به گونه ای است که سر آنان تقریباً به کاغذ چسبیده است به دلیل چنین

ا.ر.ک: فرخنده مفیدی ، برنامه آموزش وپرورشدر دوره پیش دبستان ، ( محل: تهران، ناشر: نشر فرهنگ اسلامی، چاپ پنجم 1380 ) برداشت از ص 177و179

 وضعی کاغذ هم در وضعیت نامناسبی قرار می گیرد برخی کودکان کاغذ را با زاویه بسیار زیاد ، اوریب

  می گذارند در حالی که برخی دیگر آن را به حد کافی کج نمی گذارند. استفاده از میز وصندلی بزرگتر یا

  کوچکتر از اندازه نیز در مشکلات گوناگون نوشتن با دست موثر پیشنهاد می شود تمام این مسائل پیش از شروع به نوشتن وقبل ازآن که کودک اقدام به رونویسی ونوشتن بکند اصلاح شود!

 (خطاهای متداول در نوشتن با دست )

ا.ر.ک : رشد آموزش ابتدای .اردیبهشت 79 شماره مسلسل 42 . برادشت از ص 16 و 17

 

نقص

دلایل فیزیکی

 

 

1 - کج نویسی بیش از حد

الف) بسیار نزدیک بودن بازو به بدن

                ب) بسیار سفت گرفتن شست

         ج) دور بودن خیلی زیاد نوک قلم از انگشتان

              ت) صحیح نبودن جهت کاغذ

             ث) درست نبودن جهت حرکت قلم

 

2-راست نویسی بیش از حد

          الف) بسیار دور بودن بازو از بدن

ب) بسیار نزدیک بودن انگشتان به سر قلم

پ) هدایت قلم به تنهایی با انگشت برابر

         ت) نا صحیح بودن جهت کاغذ

 

3- پر فشار نوشتن

الف) فشار دادن بیش از حد انگشت سبابه

          ب) استفاده از قلم نامناسب

          پ) نازک بودن بیش از حد قلم

 

4- کم رنگ نویسی بیش از حد

الف) بیش از حد اریب یا راست نگهداشتن قلم

       ب) چرخش نوک قلم به یک سمت

       پ) قطر بیش از حد قلم

 

5- زاویه دار نویسی

     الف) سفت بودن بیش از حد شست

       ب) بیش از حد شل نگهداشتن قلم

      پ) حرکت بیش از حد کند قلم

 

6- نامرتب نویسی

     الف) نبودن آزادی حرکت

       ب) حرکت بیش از حد کند دست

       پ) محکم گرفتن قلم

        ت) نادرست یا ناراحت بودن وضعیت

 (مهارت های پیش نیاز برای کسب توانایی در نوشتن)

 برخی از دانش آموزان ممکن است در یکی از زمینه های فوق (کنترل حرکتی، ادراک بینایی ، نقص درحافظه دیداری و.....) از خود ناتوانی نشان دهند. در واقع دانش آموزان باید قبل از کسب هر یک از مهارت های مربوط به بیان نوشتاری ، کفایت لازم را در پیش نیازهای آن مهارت ها کسب کند، چرا که بدون یادگیری این دسته از پیش نیازها، کسب مهارت های سطوح بالاتر مشکل است . در اینجا به مجموعه ای از مهارتهای پیش نیازبرای کسب توانایی بیان نوشتاری اشاره می شود.

پیش نیاز برای مهارت نوشتن یا دست:

-         توانایی لمس کردن ، گرفتن ، ورها کردن

-         توانایی در تشخیص شباهتها وتفاوتها

-         توانایی در مهارت های مربوط به انگشتان

-         حرکت دادن قلم به سمت چپ و راست

-         گرفتن قلم با دست ، میان انگشتان

-         حرکت دادن قلم به سمت با لا وپایین  

-         حرکت دادن قلم به شکل دایره وار

-         کپی کردن اسم خود از روی پیش نویس

-         کپی کردن حروف

-         کپی کردن اسم خود ازروی پیش نویس

-         کپی کردن از روی الگوی نقطه چین

 

فعالیت های پیش نیاز در آموزش نوشتن

پیش از این به مهارت های اساس برای آموزش نوشتن اشاره کردیم دراین مقاله نمونه فعالیت های توجه به چند نکته ضروری است:

1) فعالیت هایی که معرفی می شوند به صورت نمونه مطرح گردیده اند و می توان آنها را راهنمایی برای انتخاب یک سلسه فعالیت های مشابه در نظر گرفت

2) فعالیت ها اداری مراحل متفاوتی هستند .بنابراین آنها را با توجه به سن وتوانایی کودک تا مرحله ای که آمادگی رشدی کودک اجازه می دهد ارائه دهید واز ارائه اجباری یک فعالیت به کودکی که هنوز توانایی انجام دادن آن را ندارد ، اجتناب کنید.

3) علایق کودک را درانتخاب وانجام دادن فعالیت در نظر بگیرید. گاه کودک فعالیت را آن طورتوصیف شده است انجام نمی دهد اجازه دهید او نظریات خود را اعمال کند زیرا این بازی نیز اهداف مهمی دارد.

4) فعالیت های رو زمره زندگی را فراموش نکنید. جدا از فعالیت هایی که در اوقات فراغت و هنگام بازی یا به صورت فعالیت های هنری یا آموزش خاص معرفی می گردند، کودکان در طول زندگی ، بسته به سن و میزان توانایی ، همیشه در انجام دادن فعالیت های گوناگون موقعیت هایی به دست می آورند. غذا خوردن با قاشق وچنگال ، استفاده از ظروف گوناگون ،لباس پوشیدن ،مراقبت از خود، مسواک زدن دندانها، شانه کردن موها استفاده از ابزار هایی مثل چکش ،پیچ گوشتی واهرم های گوناگون ، دکمه وبند کفش ، پوشیدن جوراب ولباس و دراوردن آنها ، شتشو ، شتشوی اسباب بازی ها وکمک به نظافت وجابه جایی وسایل بازی ، از فعالیت های زندگی روزانه کودک به حساب می آید. والدین مربیان باید فرصت کافی دراختیارکودکان قرار دهند تاآنان با راحتی خیال وآسودگی خاطر به کسب تجربه بپردازند. چنین تجربیاتی زمینه کسب سایر مهارت ها وتوانایی ها ی لازم سال های آتی ، از جمله نوشتن را فراهم می آورد.

5) ابتکارت خود را نادیده نگیرید وبا استفاده  از دانش واطلاعات خود به طرح فعالیت های جدید و متنوع بپردازید.

6) اگر کودک خسته است فعالیت را عوض یا آن را ساده تر کنید با فرصت دیگری در نظر بگیرید. اگر کودک گرسنه است یک خوراکی مختصر به او بدهید یا فعالیت را به بعد از ناهار موکول کنید. گاهی اوقات حواس پرتی را می توان با هیجانی کردن آهنگین یا ریتمیک کردن یا مسابقه ای کردن فعالیت بر طرف وتوجه کودک را به فعالیت جلب کرد.

 وضعیت های انتخابی برای انجام دادن فعالیت ها

الف) وضعیت دَمَر یا درازکش روی شکم: در این وضعیت کل بدن بچه ، آرنج ها ،ساعدها و مچ ها در حال حمایت شده قرار می گیرند.

ب) وضعیت نشسته: اگر کودک روی نیمکت ومیز تحریر مدرسه می نشیند. باید پاهایش روی زمین یا روی یک جا پایی مخصوص باشد.

پ) ایستادن: ایستادن یک وضعیت بسیار مناسب برای آموزش پیش نوشتاری است از این وضعیت برای نوشتن با گچ روی تخته یا رسم روی سه پایه نقاشی استفاده می شود.

ت) وضعیت دوزانو: بچه ها می توانند جلو یک سه پایه کوتاه نقاشی با یک میز با ارتفاع متوسط دو زانو بنشیند

ث) وضعیت چهار دست وپا: یک وضعیت عالی برای انجام دادن فعالیت های گروهی کودکان است دراین وضعیت چند بچه اطراف یک ورق کاغذ بزرگ قرار می گیرند وبه نقاشی با رنگ آمیزی می پردازند.

ج) درازکش به پهلو: یکی دیگر از وضعیت هایی است که کودک می  تواند برخی فعالیت ها را درآن حالت انجام دهد.

چ) وضعیت زانو زدن روی یک پا: وضعیت کودک به نحوی است که زانوی یک پا کف پای دیگر روی زمین قرار می گیرد.خوب است که کودک تمام وضعیت ها را تجربه کند و در آنها به انجام دادن  فعالیت یا بازی بپردازد . اما انجام دادن کارهایی مثل کپی کردن اشکال مخصوص یا رسم خطوط ظریف باید در وضعیتی انجام شود که ثبات بیشتری برای او فراهم آورد.

نمونه فعالیت ها:الف) فعالیت های فراهم آورنده تجارب حسی 1)بافت ها: کودک اشیا را لمس وباآنها بازی می کند  - کودک آنها را لمس وتوصیف می کند  -   کودک با چشم های بسته پس  از لمس ، آنها را شناسایی می کند    2) خمیر و پودر نان خشک: با استفاده از نوع خمیر ، شکا های ترکیبی بسازد مثلا آدمی درست کند که صورت ودست وپا یش از خمیر ساده ولباس وکلاهش از خمیر مخلوط باشد.

3) نقاشی با انگشت ودست ها : کار به صورت گروهی وکودکان می توانند از تمام انگشت ها ودست خود را برای نقاشی ورنگ آمیزی استفاده کنند.

 4) کاربا کاغذ آلومینیم : صفحه را کمی چروک کنید و در اختیار کودک قرار دهید . کودک با خود کارهای رنگی روی آن را نقاشی ویا رنگ آمیزی می کند. سپس از کودک بخواهید کاغذ را برگرداند ودرآن طرف خطوط بر جسته ای را که مربوط به نقاشی خودش است، بیابدوبا خودکار دنبال کند وروی آن خط بکشد.

ب) کاغذ آلومینیم را به شکل ها واندازه های متفاوت ببرید سپس سطح آن را چروک کنید وبه کودک ارائه دهید تا با استفاده از نوک انگشت یا تنه خودکار ، بدون این که کاغذ پاره شود ، آن را صاف کند.

پ) اشیای گوناگون واسباب بازی های کوچکی دراختیار کودک قرار دهید تا آنها را با کاغذ آلومینیومی بپوشاند. بهتر است این اشیا دارای اشکال ساده مثل مکعب ، توپ ولوله باشد . همچنین می توانید از خوراکی هایی مثل میوه یا بیسکوئیت استفاده کنید.

5) نقاشی روی کاغذ سمباده نرم: قطعه ای کاغذ سمباده تهیه کنید. وکودک با مداد شمعی ومداد رنگی نقاشی کند

6) نقاشی و کارروی گل نرم: مقداری گل نرم سفال گری تهیه کنید:

الف) کودک باید با آن اشکال گوناگونی درست کند.

ب) کودک باید با اشیایی مانند نوک مداد ، سنجاق سر ، مهرهایی با طرح برجسته یا دانه غلات، نقوش گوناگونی روی کاغذ ایجاد کند.

پ) با نوک مداد، روی آن نقوشی ایجاد کند.

7) وزنه ها: برای کار با وزنه ها می توانید از استوانه های کوچک یک اندازه با وزن های متفاوت استفاده کنید. مثلا یک استوانه چوبی ، یک استوانه پلاستکی ، یک استوانه شیشه ای ویک استوانه آهنی تهیه کنید وظاهر آنها را با پارچه یا کاغذ های یکسان بپوشانید تا تنها تفاوت محسوسی برای کودک وزن آنها باشد

8) سوراخ ها: کاغذ نازکی را روی سطح نرمی مانند تکه ای موکت یا ابر قرار دهید : الف) کودک با نوک تیز مداد در آن سوراخ هایی ایجاد می کند وپشت سوراخ ها را که به صورت بر جسته است، لمس کند.

ب) روی کاغذ خطوط افقی یا عمودی رسم کنید واز کودک بخواهید مسیر آن را با سوراخ کردن در امتداد خطوط دنبال وسپس از پشت آن را لمس کند.

پ) خطوط منحنی واشکال هندسی رسم کنید و از کودک بخواهید روی خطوط را با سوراخ کردن دنبال وپشت آن را لمس کند.

9) خارپشت: دراین فعالیت از خمیر بازی وتعدادی خلال دندان استفاده می شود. کودک با مقداری خمیر گلوله ای درست می کند. سپس با چشم بسته واز طریق لمس ، سروانتهای خلا ل دندان ها را تشخیص می دهدوآنها را از انتها وارد خمیر می کند. به نحوی که سطح خمیر پوشیده از خلال دندان ها شود وآن را لمس کند.

10) رنگ واسفنج : کودک مقداری گواش یا رنگ ها ی متفاوت را باقاشق یا انگشتان روی کاغذ مقوایی قرار می دهد. سپس اسفنج کوچکی را خیس می کند وبه خوبی فشار می دهد تا نمناک شود .سپس آن را روی مقوا می کشد تا رنگ ها به خوبی آمیخته شود ونقش جدیدی به دست آید.

تقلید وکپی کردن:

هنگامی که کودکان توانایی خط خطی کردن را در جهات افقی وعمودی ودایره ای  به دست می آورند وبر آن تسلط  یافتند. آماده می شوند که تقلید را شروع کنند. این جا مهم است که تمایزی بین تقلید وکپی کردن قایل شویم. در تقلید عمل خط خطی کردن آموزش دهنده در حالی که کودک به دست او وحرکاتهای آن توجه می کند ، علایمی به وجود می آورد. سپس کودک علایم ایجاد شده را در همان جهت تقلید می کند اما در کپی کردن آموزش دهنده کاغذی را که روی آن علامت یا خطی کشیده شده است به کودک نشان می دهد و از او می خواهد مثل آن بکشد در این جا کودک نشانه ها یا خطوط را از طریق بینایی دریافت می کند درواقع دیدن خطوط باید حرکات لازم جهت ایجاد آن خطوط را برای کودک تداعی کند و سپس کودک همانند آن کار انجام دهد . بنابراین نباید از کودکی که قادر به تقلید علایم نیست خواست که کپی کند .

ج) خط خطی کردن : کودک خط خطی کردن را در جهت افقی تقلید می کند جهت افقی اولین جهتی است که در خط خطی کردن تقلید می شود . به خاطر داشته باشید که تمرین این جهت افقی در این مرحله هنوز به صورت تقلید خط خطی کردن تصادفی است و کودک قادر به ایجاد یک خط افقی منفرد ثابت نیست .

پ) کودک تقلید خط خطی کردن تصادفی را در یک جهت عمودی انجام می دهد.

ت) کودک تقلید خط خطی کردن تصادفی را در یک جهت دایره ای انجام می دهد.

ث) کودک ازیک خط منفرد عمودی تقلید می کند .

چ) کودک از یک خط مدوّر تقلید می کند.

ح) کودک یک خط افقی را کپی می کند.

(خ-1) کودک یک دایره کپی می کند. اولین رقابت در میان کودکان گذر از توالی (تقلید-کپی کردن) یا گذاشتن از مرحله خط خطی کردن به خطوط منفرد است . سپس کودک با یک خط منحنی رسم کند و به مرور دو سر آن را به هم ارتباط دهد تا در نهایت دایره درست شود تعدادی از کودکان برای کشیدن دایره با شکل روبه رو می شود.

خ-2 ) کودک از دو خط متقاطع به شکل بعلاوه تقلید می کند . عبور از مرحله ایجاد یک خط افقی و عمودی به طور جداگانه به مرحله ارتباط این دو خط به صورت دو خط عمود بر هم کاری پیچیده است . عده ای از کودکان هنگام طی کردن این مرحله خط عمودی را پهلوی خط افقی قرار می- دهند، ولی قادر به تقاطع دادن آنها نیستند. اما با گذشت زمان به تدریج آنها را به هم ارتباط واز هم عبور می دهند وشکل بعلاوه ایجاد می کنند بنابراین در مرحله ای که قادر به کپی کردن دایره هستند یاد می گیرند که از شکل یک بعلاوه تقلید کنند.

د-الف) کودک دو خط متقاطع با شکل بعلاوه کپی می کند . کودکان دراین مرحله می توانند از طریق بینایی دو خط متقاطع به شکل بعلاوه به یک خط افقی ویک خط عمودی تجزیه وتحلیل کنند .

د-2) کودک یک خط مایل از راست به چپ را تقلید می کند . ایجاد یک خط مایل یا اریب ، نیاز

ا.ر.ک : رشد آموزش ابتدایی سال پنجم اسفند 1380. شماره م 40 . برداشت از ص 43تا 45

به مهارت درکی وکنترل حرکتی بیشتری دارد. کودک باید در این مرحله توانایی تشخیص موقعیت

 خود و مداد را در فضا بدست آورده باشد .

ذ-1) کودک یک خط مایل یا اریب ، از راست به چپ کپی  می کند.

ز-1) کودک یک خط اریب را از چپ کپی می کند.

ز-2) کودک ازیک مربع تقلید می کند مربع از ارتباط خطوط لفقی وعمودی ایجاد می گردد برای رسم مربع بچه باید خطوط عمودی وافقی را از طریق بینایی تجزیه وتحلیل کنند.  

ر-1) کودک یک مربع کپی می کند .

ر-2) کودک یک خط اریب را ازچپ به راست تقلید می کند .

ز-1) کودک یک خط اریب را از چپ به راست کپی می کند .

ز-2) کودک از دو خط متقاطع به شکل ضربدر تقلید می کند .

ژ-1) کودک یک شکل ضرب در کپی می کند .

ژ-2) کودک از یک مثلث تقلید می کند.

س-1) کودک از یک لوزی تقلید می کند.

س-2) کودک از یک مثلث کپی می کند.

ش) کودک یک لوزی کپی می کند . کودکان یاد می گیرند که علایم تصادفی را در حدود هجده ماه اول ایجاد کنند.آن ها هماهنگی حرکتی وآگاهی درکی – حرکتی رابرای ایجاد سایر تقلید کردن ها وکپی کردن ها بین 5/3 تا5/4 سالگی توسعه می دهند سپس می توانند مثلث و لوزی رسم کنند و می توان از آن ها انتظار داشت که تعدادی حروف ساده را تقلید وکپی کنند . این روند رشد طولانی وتسریع آن مشکل است این که کودکی به مرحله رسم دایره رسیده است به این معنی نیست که بتواند به علاوه یا یک خط مایل را در هفته آینده بکشد وبعد به دنبال آن یک مربع رسم کند. برای برداشتن هر قدم کودک نیاز به تمرین و تجربه کامل دارد وباید از لحاظ ادراکی قبل از برداشتن گام بعدی آماده باشد.

ح- رنگ کردن: رشد مهارت های مورد نیاز قبل از نوشتن وپیشرفت درآن ها که شامل کنترل مداد وتوانایی تقلید و کپی کردن خطوط است مستقیماً به علاقه کودکان به زمینه رنگ کردن تصاویر وتوانایی آن ها در انجام دادن آن بستگی دارد. بهبود و کنترلی که کودکان به زمینه رنگ کردن اشکال به دست می آورند. به نحوی که از محدوده معین شده خارج نشوند، مستلزم رشد و توسعه مهارت های پیش نوشتاری است که قبلا به تعدادی از آنها اشاره شده است وقتی کودک بتواند خطوط منحنی ، افقی و عمودی را تقلید یا کپی کند، به رنگ کردن تصاویر می پردازد. پوشش تصویر: مرحله 1- کودک یک صفحه بزرگ را با رنگ می پوشاند. در این مرحله کودک مدادرنگی را با سطح بزرگی از کاغذ تماس می دهد. اوقادر نیست مداد رنگی را در محدوده تصاویر موجود در کاغذ حرکت دهد. بلکه کل محیط کاغذ را رنگ می کند. حتی رنگ را بیرون از کاغذ هم می زند ومیز زیر کاغذ را هم رنگ می کند

مرحله2- کودک یک تکه کاغذ5/8 ×11 اینچی را با رنگ می پوشاند. در این مرحله ، کودکان روی دست وبازوو شانه خود کنترل بیشتری دارند . هم زمان شروع به فهم این مطلب می کنند که کاغذ برای رنگ کردن است، نه میز .این توجه را به مرور ، معلم یا والدین در بچه ها تقویت می کنند.

مرحله3- کودک یک محدوده مشخص یا تصویر دایره مربع یا سایر اشکال هندسی را در اندازه 6 اینچی رنگ می کند وازآن حدود خارج نمی شود در این مرحله کنترل دست وبازو را گسترش می دهد وتوانایی رنگ کردن یاابزار های متفاوت را کسب می کند همچنین در می یابد که تصاویر  یا محدوده های محصور شده با خطوط ، برای رنگ کردن هستند ورنگ کردن را در خارج از خطوط محیطی کشیده شده ، متوقف می کند.

مرحله 4- کودک یک محدوده کوچک (دایره با یک شکل هندسی 2 اینچ) را رنگ می کند و می- تواند این محدوده کوچک را بدون خروج ازآن رنگ کند.

مرحله5- کودک یک طرح (غیر هندسی) یا نقاشی را در اندازه متوسط رنگ می کند به نظر می رسد که این مرحله تقریبا هم زمان یک مرحله قبلی باشد

مرحله 6-  کودک یک طرح (غیر هندسی )یا تصویر کوچک را با توجه دقیق به جزئیات آن رنگ می کند. در این مرحله ، کودک قادر است هر طرح یا تصویر کوچکی را که به وی ارائه می گردد، بدون خروج از محدوده آن رنگ کند.

مراحل کنترل مداد یا ابزار کردن واستفاده از رنگ: وقتی کودکان از نظر توانایی حرکتی و هماهنگی چشم ودست در رنگ کردن یک تصویر کوچک پیش رفت می کنند، هم زمان در زمینه کنترل وسیله مورد استفاده نیز توانا تر می شوند. کنترل مداد یا وسیله مورد استفاده برای رنگ آمیزی طی یک مرحله متفاوت از رشد شکل می گیرد.

مرحله1- زمانی که کودک شکل را با خطوط تصادفی رنگ می کند توانایی کنترل وسیله را ندارد. او گرفتن مداد را یاد می گیرد و خطوطی تصادفی می کشد وهنوز برای رنگ کردن محدوده یک شکل معین وحتی کاغذ توجه وتمرکز ندارد. بیشتر کودکان در این مرحله یک مداد رنگی را به طور تصادفی به کار می گیرند ئ توجه ای به نوع رنگ آن ندارند و ممکن است تمام صفحه وتصویر روی آن را با رنگ نارنجی  خط خطی کنند.

ا.ر.ک : رشد اموزش ابتدای ، دی 79 . شماره مسلسل 29 . برداشت از ص 60 تا 62

مرحله2- وقتی کودک به هماهنگی چشم و دست می رسد وبه تدریج هماهنگی حرکتی لازم را برای رنگ آمیزی درون محدوده یک شکل با اندازه متوسط به دست آورد، در واقع کنترل مداد را توسعه می دهد وتوانایی ادامه رسم خطوط را در یک جهت مشخص وخاص کسب می کند. کودک در این مرحله غالباً رنگ دوم یا سوم را در نقاشی وارد می کند وممکن است رنگ آمیزی او با قلم زنی های درشت وبه کارگیری چند رنگ بدون تناسب لازم به  اتمام رسد.

مرحله 3- کودک کاغذ رابرای ترسیم با دست دیگر ثابت می کند وآن را برای رسم کردن در یک جهت خاص تطبیق می دهد . برای هماهنگ کردن دست  ومشخص کردن مسیر رسم به جای چرخاندن مچ، کاغذ را می چرخاند ومسیر حرکتی را با دست خود هماهنگ می کند ممکن است دراین مرحله رنگ را عوض کند وبه انتخاب برخی رنگ ها متناسب دست بزند.

مرحله4- در این مرحله کودک طرز قلم زنی خود را با طرح روی کاغذ متناسب می کند حال او می تواند کاغذ را یک دست نگه دارد وجهت قلم زنی خود را با استفاده از حرکات انگشتان ومچ ، به طور مناسب تغییر دهد.

(چگونه به کودکان پیش دبستانی خواندن ، نوشتن وحساب بیاموزیم)

ساختن تخته سیاه: به کودک سوزنی کُند همراه با نخ پشمی بدهید و از او بخواهید تا اطراف تصویر از وسط سوراخها نخ بکشد. به جای خرید یک تخته سیاه گرانبها وخیلی کوچک می توانیم خود چنین چیزی را بسازیم. ساده ترین راه این است که یک قوطی رنگ مخصوص  تخته سیاه را از رنگ فروشی بخریم، ویکی از دیورهای اتاق کودک را باآن رنگ کنیم. فایده رنگ کردن دیوارها این است که اولا  تخته ای که می توانیم این کار را انجام دهیم از همه مهمتر چنین تخته ای خطر افتادن مکرر را ندارد اگر مایل به رنگ کردن دیوار نمی باشید می توانید  تخته صافی را رنگ کنید وآن را در اتاق کودک نصب کنید. برای نوشتن چند قطعه گچ به رنگ های متفاوت ونیز یک تخته پاک کن فراهم کنید. گرفتن گچ برای دستهای کوچک ساده تر است بنابراین کودکان ساده تر می توانند ار تخته استفاده کنند علاوه بر این کارو نوشتن با گچ روی تخته برای کودک بسیار جالبتر ولذتبخشتر است. تخته سیاه باعث ابداع بازیهایی خلاق می گردد. قدرت تصور کودکان را به صورتی که اغلب در بازیهای دبستانی انجام می شود، توسعه می دهد .در مراحل بعد می توان از تخته سیاه برای تمرین نوشتن واقعی نیز استفاده نمود.

چه کسی ماهی را گرفت؟ 1) در بالای ورق کاغذ تصویر 5تا 6 آدمک را بکشید وبه هر کدام یک قلاب ماهیگیری بدهید. در پایین کاغذ شکل ماهی را رسم کنید.2) خطهای در هم وبر هم بار ها همدیگر را قطع کنند بکشید وآنها را از قلابها به طرف ماهی امتداد دهید، اما سعی کنید که  

فقط یکی ازآنها به ماهی برسد. از کودک بخواهید تا از طریق تعقیب خطوط بامداد ویا انگشت بگوید که کدام یک از آدمکها ماهی را گرفته است؟

بازی نقطه به نقطه: 1) با مداد تصویر ساده یک حیوان ویا شیء را روی کاغذ بکشید.2) به وسیله خود کار نقطه هایی در اطراف شکل به فواصل یک سانتی متری ایجاد کنید. با مداد پاک کن خطوط مدادی را پاک کنید .به این ترتیب تصویر باقی مانده به صورت شکلی نقطه چین نمایان خواهد شد. از کودک بخواهید تا نقطه ها را با مداد به هم وصل کند.

رد گیری :1) با خودکار چند تصویر ساده را روی ورقه های کاغذ بکشید.2) هر تصویر را با یک ورق کاغذ ضد چربی بپوشانید وآن را با گیره به ورقه تصاویر وصل کنید. دقت کنید که گیره روی خطوط تصویر را بپوشاند. از کودک بخواهید تا با مداد تصویر را رد گیری کند. او باید سعی کند تامداد را روی خطوط کشیده شده با خود کار نگه دارد. پس از تکمیل عمل ردگیری با مداد های رنگی تصویر را رنگ کنند.

موثرترین چیزی که در آموزش ویادگیری دانش آموزان تاثیر بسزای دارد.

 -  دانش آموزان دفتر را چگونه باید جلو خود قرار دهند؟ باید مواظب بود که در هنگام نوشتن دفتر با انحنا جلو کودک نباشد. کودک چه راست دست باشد وچه چپ دست هنگام نوشتن دفتر باید به طور عمود جلواو قرار  بگیرد وشانه دستی که قلم را گرفته است تقریباً وسط کاغذ باشد.

-  طرز نشستن کودک برای نوشتن باید چگونه باشد؟ میز ونیمکتی که کودک روی آن می نشیند باید با قد او متناسب باشد تا در هنگام نوشتن با اشکال توجه نشود .در ضمن او باید هنگام نوشتن طوری بنشیند که ستون فقراتش انحان نداشته باشد وفاصله چشم او تا صفحه کاغذ در حدود 20تا 25 سانتی متر باشد. نور کافی باید از سمت چپ بتابد.

(چگونه به کودکان پیش دبستانی خواندن ونوشتن وحساب بیاموزیم)

بازیها وفعالیت های پیش از نوشتن :

ط- کشیدن تصاویر روی کف صابون : مقدارکف صابون غلیظ شده را در سطح میز بریزید. بعنوان یک سر گرمی کودک را تشویق کنید تا با دستان خود کف را در روی میز پراکنده سازد. با انگشت خود روی کف تصاویر بکشید. اگر سطح میز تیره باشد، منظره تصاویر جا لبتر به نظر می رسد پس از رسم یک تصویر کودک می تواند دو باره کف را پهن کند وتصویر دیگری را بکشد. پراکنده ساختن رنگ برای کودک جالب و تمیز کردن آن کاری ساده است.

 ظ- نخ کشی: نخ کشیدن یک فعالیت جالب در مرحله پیش از نوشتن است زیرا که باعث هماهنگی

 چشم ودست و نیز افزایش تمرکز فکر می شود. برای شروع کودک می تواند چند قرقره خالی نخ یا حلقه های مقوایی را که از یک لوله طویل مقوا جدا می شوند با یک بند پوتین نخ بکشد. برای این که بند پوتین در قرقره ها گیر کند بهتر است یک چوب کبریت را به انتها آن با نوار بچسبانیم .در مراحل بعد کودک می تواند با استفاده از یک سوزن کُند دکمه های بزرگ ویا سر شیشه های بیشترتمیز شده را نخ بکشد.

ع- ظرف شن مرطوب : شاید همه در کنار دریا تصاویری روی شن کشیده باشیم این فعالیت کودک را قادر می سازد که چنین تفریحی را برای خود در خانه نیز به وجود آورد .ظرف بزرگ وکم عمقی رابا شن مرطوب پر کنید وکودک را تشویق تا با انگشتانش روی شن نقاشی کند. شن نقره ای برای این منظور مناسبتر است زیرا شنهای مورد استفاده در بناّی لباس کودک را کثیف می سازد. وقتی یک تصویر کامل شد شن را با دست صاف کنید واز کودک بخواهید تا تصویر دیگری را بکشد.

غ- سینی پر از نمک: دریک سینی ویا ظرفی کم عمق لایه ای از نمک را پهن کنید . از کودک بخواهید تا با انگشت روی آن تصویری بکشد . اگر کف سینی رنگ تیره ای داشته باشد، تصاویر مشهودتر خواهند شد. برای از بین بردن تصویر سینی را به آرامی تکان دهید ودوباره شروع کنید. قبل از این که شروع کنید مطمئن شوید که زخمی در دست کودک وجود نداشته باشد.

س- صورت را تکمیل کنید: چند دایره بزرگ روی کاغذ بکشید . روی دایره اول چهره یک آدمک کامل رارسم کنید. این تصویر برای کودک عنوان یک مدل را داشته باشد. بقیه دوایر را به صورت ناقص نقاشی کنید. از کودک بخواهید تا با مداد هر چهره را کامل کند.

ش- از جاده برو : یک راه پر پیچ وخم وطولانی روی کاغذ بکشید برای جالبتر ساختن تصویر در انتهای آن تصویر چیزی که کودک دوست دارد، را رسم کنید. دقت کنید که جاده باریک نباشد ، فاصله 2 سانتی متری ایده آل است. از کودک بخواهید تا به وسیله مداد خطی رااز ابتداتا مغازه شیرنیی فروشی رسم کند . از او بخواهید که مداد  را همواره در داخل کادر نگهدارد و از برخورد آن با لبه های جاده خود داری کند.

ص- نیم دیگر را رسم کن: شکل ساده یک شیء را که همه روزه می بینید بکشید اما از رسم نیمی ازآن خودداری کنید. برای کودکان خردسال همه شکل را رسم کنید اما نیمی ازآن را به صورت نقطه چین نمایش دهید. از کودک بخواهید تا شکل را تکمیل کند ویا نقطه ها را به هم وصل کند.

ض- مازها: یک ماز مربع شکل ساده را روی کاغذ بکشید. در ابتدای مازیک پیکان ودر انتهای آن تصویر یک شیء مورد علاقه کودک را رسم کنید. از کودک بخواهید تا از پیکان تا مرکز مازبی آنکه به خطی بر خورد کرده یا ازآن عبور کند، خط بکشد. برای ایجاد انگیزه می توانید یک جایزه کوچک مثل خرما یا موزی را به کودک بدهید.

(آمادگی نکات مورد توجه در آموزش وپرورش )

-  کودک باید قبل از شروع به نوشتن چه نکته ای را بیاموزد ؟ چون خط فارسی از سمت راست شروع می شود باید نخست شناخت سمت راست وچپ را به کودک آموزش داد. آموزگار باید به منظور تبثیت این امر با ترفندهای گوناگون به آموزش وتکرار وتمرین دراین زمینه اقدام کند. این عمل باید در دفتر و روی تخته کلاس صورت بگیرد .مثلا مربی برای مدتی سمت راست دفتر کودکان یا تخته کلاس را با نشان مشخص کند تا کودکان بدانند از این سمت باید شروع به نوشتن کنند انجام این امر در روستاها ضروری تر است.

-  دانش آموز باید مداد را با چه دستی بگیرد ؟ برای گرفتن مداد مسئله راست دستی وچپ دستی مطرح است آموزگار با انجام دادن آزمایشهای ساده ای از قبیل بریدن کاغذ با قیچی ، گرفتن قاشق ، زدن توپ با پا، نخ کردن سوزن ، سوال از والدینو....... می تواند راست دستی یا چپ دستی کودک را معین ومشخص کند. نباید کودک چپ دست را واداشت که مداد را با دست راست بگیرد .زیرا انجام این کار برای کودک بدون اشکال نخواهد بود . هر کودک باید مداد را با دستی بگیرد که قادر است وتوانایی آن را دارد. کودک چپ دست را باید در محلّی نشاند که برای خودش وبرای دیگران مشکل ایجاد نکند.

-  آیا آموزش نوشتاری خط، نیاز به آمادگی سنی وجسمی کودک دارد؟ یکی از شرایط ضروری برای کسب مهارت خط نویسی این است که کودک بتواند برخی ازحرکات هماهنگ بین دست و چشم رابه خوبی انجام دهد. قبل از یادگیری نوشتن حروف لازم است کودکان در گرفتن مداد ونوشتن قوت دست پیدا کرده باشندیعنی توانایی تقلید شکلها وصورتهای مختلف حروف را کسب کند وعلاقه خود را به نوشتن نشان دهد.

-  آیا می توان از کودکان چپ دست را وادار به نوشتن با دست راست نمود؟ کودکان به طور طبیعی یا راست دست ویا چپ دست هستند بنابراین وادارکردن کودک چپ دست به نوشتن با دست راست درآنها ایجاد عدم تعادل می کند اجبار ممکن است . الف) به بی علاقگی دانش آموزبه نوشتن ودرس خواندن منجر شود. ب) در پیشرفت تحصیل او وقفه ایجاد شود پ) عارضه لکنت زبان در کودکان به وجود می آید.

-  آیا افرادی هستند که می توانند با هر دو دستشان بنویسند؟ افرادی وجود دارند که در اثر تمرین و مهارت با توانایی طبیعی می توانند با هر دو دست خود بنویسند ولی این کارآسان نیست و نمی تواند مجوزی باشد که کودکان چپ دست را آموزگار یا والدین وارد کنند با

ا.ر.ک : مجتبی جوادیان ، چگونه به کودکان پیش دبستانی خواندن و نوشتن و حساب بیاموزیم.( مشهد: موسسه چاپ وانتشارات آستان قدس رضوی ، مشهد، چاپ اول 1374 ) از صفحه 133 تا 145

 دست راست هم بنویسند.

-  آموزگار در کلاس نسبت به کودکان چپ دست چه نکانی را باید مورد توجه قرارداد؟ آموزگار هر پایه بخصوص پایه اول دانش آموزان را باید مورد شناسایی قراردهد وکودکان چپ دست را بشناسد ونسبت به آنها نکات زیر را اعمال کند

 الف) کودکان چپ دست در کلاس باید دارای  صندلی ومحل خاصی باشند که راحت بتوانند بنویسند و مزاحم دیگران نباشند

ب) همان گونه که قبلا گفته شد حالت دست کودکان چپ دست در موقع صدا خوانی کلمه ها و نوشتن انها مورد توجه باشد

پ) هر گزآنان را وادار به نوشتن با دست راست نکنند

 – شروع نوشتن در پایه اول چه زمانی است ؟ زیر نویس لوحه ها در کتاب فارسی پایه اول به منظور شروع کار نوشتن تهیه و تدوین شده اند و از زیر نویس لوحه دوم این کار شروع می شود

-  برای آمادگی دست کودکان به منظور آموزش مهارتهای نوشتاری به چه نکته ای باید توجه کرد ؟ تمرین زیر نویس لوحه ها اولین فعالیت برای توانمند کردن دست دانش آموزان برای آمادگی و شروع یادگیری مهارتهای نوشتاری حروف است ضمن توجه دقیق به کاربرد آنها رعایت خط زمینه روی دفتر وتخته کلاس از اصول قابل دقت و اجراست و باید به عوامل فیزیکی مربوط به این مرحله توجه نشود.

-  عوامل فیزیکی مربوط به آمادکی دست کودک برای نوشتن چه هستند ؟ عوامل فیزیکی مربوط به این مرحله عبارتند از : کودک بایستی در جائی راحتی بنشیند واگر روی میز می نشیند دو پایش با زمین تماس داشته باشد . نور از سمت چپ به اندازه کافی به روی دفتر ودست راست کودک بتابد . انگشت اشاره دست راست کودک حدود دو سانتی متر از نوک مداد فاصله داشته باشد و بایستی به سر قلم نزدیکتر باشد تا انگشت شست راست او. حرکت دست کودک هنگام نوشتن فعالیتی آرام و هماهنگ از بازو ، ساعد ، مچ ودست و انگشتان همراه چشم او داشته باشد . در هنگام نوشتن کودک از دست دیگر خود برای گرفتن دفترش کمک لازم را بگیرد . ضوابط هم شکل ، هم اندازه، هم فاصله و تمیز نویسی در نوشتن شکلهای مورد تمرین رعایت شوند . کودک حتماً متوجه باشد از سمت راست باید بنویسد . به کودک باید یاد داد از نظر  اقتصادی نباید کاغذ ، مداد، گچ را مورد حیف ومیل واسراف قرار داد . مربی در فرصتهای مناسب علاوه بر طرحهای زیر نویس لوحه ها نکات دیگر مورد نیاز نوشتن را به کودکان آموزش دهد . حرکت دست برای نوشتن تمرین ها به طور صحیح انجام گیرد. و اشتباهات و سهل انگاریهای کودک گوش زد شوند واقدام به اصلاح آنهاگرد.در تمرین لوحه ها اسمی از حروف الفبا برده نمی شود . کودک چپ دست باید در محلی نشانده شود که به آرامی وسادگی و راحتی بتواند بنویسد برای کودک چپ دست باید صندلی ومحل خاصی در نظر گرفته شود تا راحت بنویسد ومزاحم دیگران نباشد.

-  طرز قرار گرفتن مداد در دست چگونه است؟ بعد از مشخص شدن راست دستی یا چپ دستی کودک طرز گرفتن مداد بین انگشتان اهمیت بسیار دارد .

-  برای شروع به نوشتن از سمت راست کاغذ چگونه باید آموزش داده شود؟ کودکان چه راست دست وچه چپ دست باید خط فارسی را از سمت راست بنویسند . آموزگار برای رسیدن به این منظور باید با توجه به مطالب بند الف تا مدتی برای تثبیت این حالت سمت راست دفتر کودک وتخته کلاس را علامت بزند و به کودکان توصیه کند که ازآن سمتی بنویسند که در دفتر نشانه گذاری شده .

-  چه اقدامی برای راست نویسی کودک باید انجام داد؟ کودک از اولین لحظه ای که برای نوشتن اماده می شود باید با خط زمینه دفتر و تخته کلاس وزیر نویس لوحه های کتاب آشنا شود وبداند که منظور از کشیدن و نوشتن روی این خط راست ومستقیم نویسی است.

مداد در اختیارش بگذارید . 1) کلمه ای را با خط نسخ به صورتی روشن وبزرگ روی کارتی بنویسید وتصویری مناسب بالای کلمه بکشید . 2) کارتها را با طلق مخصوص بپوشانید وبه وسیله کیره ها آنها را به کاغذ وصل کنید: سعی کنید گیره ها روی تصویررا نپوشاند. برای اینکه کودک شکل درست کلمه را بنویسد ، می توانید در شروع هر کلمه نقطه ای بگذارید.

نوشتن کلمات از روی نقطه چین : 1) با مداد چند کلمه را که کودک در حال حاضر مشغول فراگیری آن است، روی کاغذ ها بکشید . سعی کنید، حروف بزرگ روشن وبا خط نسخ باشد. می توانید تصویری مناسب بالای هر کلمه رسم کنید .

2) به وسیله خودکار دور هر تصویر نقطه بگذارید وسپس با مداد پاک کن ، خطوط مدادی را پاک کنید .

3) در محل آغازین هر کلمه روی حرف نقطه ی رنگین بگذارید . این عمل به کودک کمک می کند که شکل حروف را درست بنویسد . تعداد زیادی از کلمه ها وتصاویر ونقطه چین را همیشه در اختیار داشته باشید . کودک را تشویق کنید که هر وقت مایل است روی این کلمات کار کند

حروف گیاهی : 1) از کودک بخواهید تا نام خود و یا هر کلمه دیگری را که مشغول فراگیری آن است روی کاغذ خشک کن بنویسد . این کلمات تا آنجا که ممکن است باید بزرگ باشند .

ا.ر.ک : عبد الرحمان صفار پور ، آموزش مهارتهای زبانی . (تهران . چاپ اول 1376 )از صفحه 93 تا 101

 

 2) کاغذ را روی بشقاب بگذارید وآن را به خوبی خیس کنید.

 

3) تخم خردل یا شاهی را به دقت روی حرف بپاشید . کاغذ خشک کن را همواره خیس کنید واین

کار را آنقدر ادامه دهید که کلمه سبز شود

پاره ای از فعالیت های پیشنهادی

- کودکان را به صورت نیمدایره بنشانید .از آنها بخواهید تا چشمان خود رابرای لحظاتی کوتاه ببندند وبه صداهای مختلف گوش فرادهند. بعد از چند لحظه از آنها بخواهید تا چشمان خود را باز کنند،صداهای شنیده شده را توصیف کنند.

.کودکان میتوانند قافیه های مختلفی را که با صدای حیوانات مرتبط است ، یاد گرفته ،بخوانند .

-قوطی ها یا جعبه های کوچکی تهیه کنید و آنها را با شن ، سنگ ریزه،حبوبات،تیله ها و غیره پر کنید و قوطی صدا درست کنید.از هر نوع دو تا درست کنید .از کودکان بخواهید تا قوطی ها را بر اساس صداهایشان مطابقت داده ، مرتب کنند.

به کودکان فرصت دهید تا به صورت نیم دایره بشینند و چشمهای خود را ببندند.یک صدای آشنا به گوش آنها برسانید ، برای مثال ، ریختن آب از لیوان ، یا دست زدن یا زنگوله ای را به صدا درآوردن ویا صدای پای کوبیدن به زمین پس از آنها بخواهید تا صداهای تولید شده را شناسایی کنند.در مرحله اول از هر یک  بخواهید تا به نوبت صداهای شنیده شده را ایجاد کنند .

-  یک بازی نام زی-زی-زی را با کودکان انجام دهید . از آنها بخواهید دایره ای تشکیل دهند . به کودکان آموزش دهید تا معلم را ببینند و هر چه او میگوید عمل کنند نه آنچه انجام میدهد . پس معلم میگوید : زی-زی-زی –گوش ! و در همین حال گوش خود را لمس میکند از کودکان ، انتظار میرود که محرکات بینایی و آنچه  را مشاهده کنند ، یعنی به عمل لمس کردن بینی توسط معلم توجه نکنند و به جای آن بر محرکات شنوایی یعنی فرمان لمس کردن بینی فرمان لمس کردن چشم تمرکز کنند .

 

 

 

-  قوطیهای صدای کوچکی بای کودکان درست کنید که صداهای مختلفی را تولید کنند. سپس از کودکان بخواهید تا آنها را برحسب صدا یعنی آهسته ترین صدا مرتب کنند.

-  برای شناسایی صدای اول کلمات، ابتدا با نامیدن اسامی کودکان آغاز کنید .به کودکان فرصت دهید تا هر یک صدای اول نام خود را شناسایی کنند. سپس بازی طبقه بندی کردن را با آنها انجام دهید ، برای مثال ، از همه کودکان بپرسید چه کسانی نا مشان با حرف آ شروع می شود . همه آنها یی که نامشان آ شروع می شود کنار دیوار بایستند.

-  به همین ترتیب ، معلم می تواند بازی دیگری را با کودکان انجام دهد که در آن از کودکان خواسته می شود تا دوباره اشیایی که در کلاس یا اتاق می بینند، فکر کنند وآنهایی را که مثلا نامشان با حرف ب شروع می شود ، نام ببرند ، برای مثال ، بادبادک ، بوق وغیره.

-  در اوخر سال ، می توان برگه های کار عملی را که حاوی تصاویر اشیای آشنا با صدای اول حروف الفبا ست ، به کودکان داد. در این صورت از آنها بخواهید تا تصاویری را که حرف اول آنها مشابه است وبا یک صدای همانند آغاز می شود، بایک رنگ یکسان ، رنگ آمیزی کنند.

-  از کودکان بخواهید تا بازی شناخت صدای اول کلمه ها را با هم بازی کنند ویک کلمه سازی در کودکان کمک می کند.

-  بازی قافیه سازی را با کودکان انجام دهید. به این ترتیب که ازآنها بخواهید تا به صورت نیمدایره بنشیند معلم می تواند بازی را با معرفی یک کلمه دو بخش شروع کند، مثلا دارا یا بابا وپس از هر یک از کودکان می خواهد تا به نوبت کلمه همه قافیه با آن را بیان کنند . برای کودکان 4و5 ساله، لازم نیست کلماتی که معرفی می شوند، لزوماً معنی دار باشد ؛ زیرا آنها هنوز کلمات کافی در گنجینه لغات خود ندارند . نکته مهم در اینجا این است که کودک باید نسبت به صدای کلمات ، حساسیت لازم را پیدا کند.

-         فعالیتها برای این گروه از کودکان مشابه کودکان 4و5 ساله است.

-  بازی کلمه سازی با صدای آخر کلمات را با کودکان انجام دهید. به این ترتیب که یک کودک می تواند با گفتن کلمه ای برای مثال آب بازی را آغاز کند. سپس کودک بعدی باید با صدای آخر کلمه شنیده شده یعنی ب کلمه ای دیگربسازد . بازی به همین ترتیب ادامه پیدا می کند. 

-  دو گروه از کودکان تشکیل دهید . یک گروه از آنها باید کلمه ای بگوید وفقط اول وآخر آن را به کودکان دیگر متذکر شود. در این حال ، گروه دیگر با پرسشهای راهنمایی کننده ، باید کلمه مورد نظر را حدس بزنند، اگر حدس آنها درست باشد، یک امتیاز کسب می کنند وبازی را نیز ادامه می دهند .

-  دیگر بخواهند تا جملات را کامل کنند ویا بسط دهند ، برای مثال : من به خانه رفتم ویک ...... را دیدم.

ا.ر.گ: فرخنده مفیدی ، برنامه آموزش در دوره پیش از دبستان ، (  تهران: نشر فرهنگ اسلامی ، چاپ پنجم 1380 ) برداشت از ص 167 تا 171

DESIGNING MOTIVATIONAL LEARNING SYSTEMS

Tur kis h  On line  J our na l  of  Di st anc e  Edu cat ion - TOJD E  Ju ly   2008   IS SN  13 02- 6 488   Vol um e:  9  N umb er :  3  A r t ic le  13

   

DESIGNING MOTIVATIONAL LEARNING SYSTEMS

IN DISTANCE EDUCATION

 

 Assist. Prof. Dr. Jale BALABAN-SALI

Anadolu University

Faculty of Communication Sciences

Eskisehir, TURKEY

 

ABSTRACT

The  designing  of  instruction,  when  considered  as  a  process,  is  the  determination  of

instructional  requirements  of  the  learner  and  development  of  functional  learning

systems  in  order  to meet  these  requirements.  In  fact, as  a  consequence  of  studies  on the development of  effective learning  systems  some instructional  design theories have emerged.  Among  these  theories  the  motivational  design  theory  po ints out that

instructional  processes  are  required  to  be  configured  with  the  strategies   which

increases  the  attention,  relevance,  confidence  and  satisfaction of the students for an

instructional design which ensures the continuity of learning motivation. 

The studies  indicate  that  the  systems  which  are  developed  on  the  basis  of mentioned strategies raise the attention of the student during instruction,  develop  a  relevance to the students’ requirements, create a positive expectation for success and help having a satisfaction  by  reinforcing  success.  In  this  article,  the  empirical  studies  related with this  subject  and  the  suggestions  for  presenting  mo re  effective  motivational instructional designs in distance learning are summarized.

Keywords: Motivational design theory, the ARCS model, Distance education.

INTRODUCTION

The  learning  environments  have  comparatively  enlarged  thanks  to   technology.  As

learning  environments  have  enlarged,  the  educators  have  come  fa ce  to  face  with  two major phenomena. The first of them is novelty effect of the new technology and

attractiveness  of  the  new  technology  in  providing  with  effective,  efficient  and

interesting  learning  opportunities  which  exist  in  its  potential  capacity.  The  second  of them is the fact that mankind has still been having the same motivational requirements

since his/her existence. The problems of motivation and/or instructional design  can be experienced in  distance education and in the other web-based learning environments.

In this article, first of all, major characteristics and problems  about  the  motivation  of

distance education students are defined.  Secondly,  main  categories  of  motivational

design theory, motivational design process in distance education and finally samples of

empirical  studies  attach  importance  to  motivational  design  in  distance  education  are

summarized.

STUDENT PROFILE IN DISTANCE EDUCATION 

Distance Education Students register a distance education  program for various reasons

such  as  for  promotion  in  their  careers,  acquiring  a  second  chance for university

education,  updating  their  knowledge,  willing  to  overcome  the  geographical  and

physical obstacles  (Willis,  1993).  A  great  many of  the distance education students are

adults who have jobs and families. 

Therefore  they  have  to  o rganize  their  time  in  their  lives  for  their  families,  jobs,  their free time and study hours for lessons.

The  students  generally  feel  lonely  in  distance  education.  The  lack  of  communication

and competition with the other students affect the sududents’ motivations.  The  other

problem  as  important  as  this  problem  is  the  student’s  obligatio n  of  researching  into internet  and other  sources of knowledge for taking  his/her own learning responsibility and  internalizing  these  knowledge.  This  fact  can  cause  a  restri ction  for  the  students who can not take their own learning responsibilities.

Distance  education  students  are enthusiastic for  this  learning  environment  because  of the suitability that they expected and individual  control degree. Besides,  the existence

of  some  problems  can  be  clearly  observed  because  of  the  high  non-completion  rate

(Scalese, 2001). The students complain about the  lack of instant support, guidance and

incentives although it is known that their isolated state requires more support than the

students in normal conditions (Keller, 1999).

 The students in distance education do not have the same background as their teachers.

These  students  have  come  from  different  social,  cultural,  economic  and  family

characters.  Therefore  developing a close  interaction between student-teacher can take

long  time. Besides,  the students can  feel uneasy during  the learning period  because of

the lack of face-to-face communication (Scalese, 2001).

In literature, motivation is pointed out as one of the major reasons of these problems.

This can be accepted true, but the quality of instructional design  is  also  an  important

factor.  When  considered  as  a  process,  instructional  design  is  the  determination  of

educational  requirements  of  the  learner  and  the  development  of  functional  learning

systems  in  order  to  meet  these  requirements.  Thus,  as  a  result  of the studies on the

development  of  effective  learning  systems,  several  instructional  design  theories  have

emerged.

Motivational  Design  Theory  asserts  that  instructional  material  should  be  configured

with the strategies which increase the attention, relevance, confidence and satisfaction

of  the  students  for  a  instuctional  design  which  ensures  the  continuity  of  learning

motivation  (Keller,  1983;  Keller  &  Kopp,  1987).According  to  Keller,  the  goal  of  the

many  instructional  design  theories  that  have  been  developed is  providing  an effective

and  efficient instruction. However, in  these theories the  aspect of motivation  has been

generally ignored. Whereas motivation has to be essence of learning. 

Motivation  is  individual’s  willing  to  perform  required  behaviours  in  order  to  attain

his/her  goals.  According  to  motivational  design  theory, in  order  to create  an effective,

efficient  and  attractive  instructional  design,  the  elements  of  motivation  which  are

handled  in  four  categories  have  to  be  understood  well.  The  following  are  these

categories:  Attention,   Relevance,  Confidence and   Satisfaction. 

The model  which  consists of  the capital letters  of  these categories  is known shortly  as

the ARCS Model.

The  first  step  of  motivation  is  acquiring  the  attention  of the student during the

instruction period and ensuring its continuity. 

If  the  content  that will be  taught  is not  relevant with  the requirements of  the student

or the state he/she is in, it will be difficult for the students, the curiosity of whom is

stimulated,  to  preserve  their  interests  and  curiosities.  Confidence  is  the  student’s

developing  positive  expectation  in  order  to  perform  a  high  degree  of  success.  If  the

student  loses  his/her  confidence,  it  will  become  quite  difficult  for  him/her  to  attain

success. The last element of the ARCS Model is satisfaction. 

Motivation in high degrees is realized as a result of the satis faction that the student get

from  instruction.  If  the  student  observes  that  his/her  success  is  not  reinforced

according  to  the  natural  difficulty  level  that  the  instruction  includes,  he/she  will  feel

unsatisfied.

 The  most  important  contribution  of  Keller’s  motivational  design  to  the  field  of

instruction is not only in this model motivational elements are  determined  and  are

classified, but also instructional strategies related to every category and sub-categories

are  given.  In  this  way,  it  becomes  rather  easy  to  use  the  model   in  the  field  of

instruction.  Moreover,  learner  characteristics  can  be  defined  i n  every  sub-category  in order  to  be  able  to  develop  learners’  motivational  qualities  (K eller  &  Suzuki,  1988).

Based  on  the  learner  characteristics,  motivational  quality  of  instruction  can  be

enhanced  with  the  instructional  methods  suitable  to  learners’  motivational

qualities.Each  factor  of  the  ARCS  Model  has  three  elements,  which  Keller  (1987)

delineates. First, Attention includes 

   perceptual arousal: us e of strategies to gain initial interes t; 

  inquiry  arousal-use of  problem-solving, questioning,  a  sense of mystery and

progressive disclosure to increase interest; 

  Variability-use of variety  (lecture with visuals, group activity,  or game) for a

change of pace. 

Various  studies  have  indicated  that  variability,  unexpected  events,  curiosity  and

incompatible situations stimulate attention. 

 The  strategies  such  as  trying  different  methods  in  instruction,  using  different

presentation  styles,  answering  s tudents’  questions  with  a  different  (even  misleading)

opinion,  choosing  different  examples  and  drills  related  with  the  subject  can  help  the attention of students last all through the lesson by providing variability. 

Naime-Diefenbach  (1991)  also  states  that  the  students  who  have  completed  a  lesson

that  includes  increased  attention  strategies  have  acquired  higher success points than

the control group.

Second,  Relevance,  which  is the  concept  of  linking  the  content  to  the  learner’s  needs and wants, includes: 

   goal  orientation,  which  may  mean  outcome  of  learning  such as  obtaining  a

job, reward, etc. or may imply the means of learning; 

  motive matching involves  the  learner’s  choices  about s trategies  of  learning,

such as by group interaction, competition, or individual work; 

  familiarity o r connect to what one  already believes  and understands such as

realistic graphics, people’s names, personal learning experiences. 

Newby  (1991)  has  found  out  a  significant  positive  correlation  between  relevance

strategies  and  on-task  behaviors  in  a  study  which  he  has  applied  on    totally  30  first year  elementary  school  teachers.  Each  teacher  used  several  motivating  strategies (concerning  getting  attention,  emphasizing  relevance,  building  confidence,  and imposing rewards and punishments). 

In  an  another  study,  relevance  strategies  have  been  effective  on  increasing  the

students’ motivational perceptions (Nwagbara, 1993).

The students perceive the subjects  as  more  familiar  to them  by the  usage of stories  or

pictures of the people and objects that they accept as familiar. Giving the examples are

from daily life or close neighborhood help connecting them to real  life.  The  usage  of

personalized language while communicating has also an importance for the student.  

Keller  ve  Suzuki  (1988)  s uggest  using  pronouns,  student  names  a nd  graphics  for  the new concepts to be understood.

 Third,  Confidence, which provides a sense of self worth and success ability in

challenging tasks, involves strategies to: 

   provide learning requirements in the form of clear objectives; 

  provide  success  opportunities  early and often enough to establish  the

learner’s belief in his or her ability to achieve. 

  provide  personal  control  over  the  learning  with  choices  of  content,

objectives and activities. This relates success to one’s choices and effort.

 The students have to believe that they will be successful. This doesn’t mean making the

success certain. However, it is required that the individual takes  his/her  chance  and

tests his/her capacity in learning new behaviors. 

 In  such  occasions,  the  individual  gains  knowledge  about  his/her own limits. The

increase  of  expectations  on  success  generally  depends  on  the  increase  of  experiences

about success.

 Fourth, Satisfaction includes strategies to: 

    increase the natural consequences for use of the content, simulations,

projects, real-life activity; 

  provide positive consequences: both intrinsic and extrinsic rewards; 

  assure equity of rewards so that they match achievements

ARCS DESIGN PROCE SS

 The ARCS model contains design process with ten steps for the development

motivational learning systems in the cases of work and learning settings (Figure: 1). 

1. Obtain

  Course description and rationale

Setting and delivery system  course

Instructor information  information

Entry skill levels 2. Obtain

 2- Attitudes toward school or work  audience

Attitudes toward course  information/Motivational profile

 3. Analyze

Root causes /audience /Modifiable influences/Positive features

4. Analyze

Deficiencies or problems  existing /Related issues/materials /Motivational design goals

5. List objectives

Learner behaviors & assessments/ Confirmation methods/Brainstorm list of tactics

6. List potential

Beginning, during, and end tactics/ Throughout /Integrated tactics/Enhancement tactics

7. Select &Sustaining tactics / design tactics/Combine designs

8. Integrate

Points of inclusion /with instruction/Revisions to be /Select available materials

9. Select &Modify to the situation

develop /Develop new materials /materials /Obtain student reactions

10. Evaluate &

Determine satisfaction level /revise /Revise if necessary

 Figure: 1 Steps in Motivational Design (Keller, 1999)

The  first  two  steps  including  all  the  elements  of  analysis  of  the  process  produce

knowledge  about  the  case;  and  the  third  and  fourth  steps  provides  a  base  for  the

analysis of gaps that is made and their effects. On the basis of  these  analysis,  goals

about  the ways  of evaluation  of the  performance  development  processes are  prepared

on  the  fifth  step.  After  that,  there are  also two  steps about the design. The  sixth  step

includes brainstorming for creating possible solutions from every  motivational

category.  The  seventh  step  is  a  more  analytic  step  which  aims  at  choosing  solutions which  suit  best  to  the  time,  resources  and  other  factors  according to the existing conditions. The final step involves both the development and evaluation. 

As in  any systematic design  process,  the  development  of  motivational learning system

also  begins  with  collecting  information  (Figure  1,  Step  1  and  2)  and  continues  with

analysis (Step 3 and 4). 

These steps define motivational properties  that direct the goals and also the gaps. Two

difficulties  that  are  encountered  during  this  process  are  determining  the  degree  and

nature  of  a  motivational  problem.  The  first  concerns  the  pro blems  that  result  in  the

symptoms  of  the  lack  of  motivation  and  they  may  not  be  caused  by  motivational

reasons. 

The reason  of  the lack of motivation  in the  individuals  may  actually be lack of capacity

or  problems  of  opportunity.  For  example,  some  individuals  may  develop  low

expectations for  success  by  thinking  that  they  will  never  reach a satisfying result. The

source of the problem in this example is lack of skills.

The  second  difficulty  in  identifying  a  problem  related  with  motivation  arises  from  the nature  of  the  motivation.  There  is  a  reverse  U  relation  between  motivation  and

performance  (Keller,  1987;  Keller,  1999).    When  motivation  increases,  performance

also  increases,  but  this  increase  continues  until  an  optimal  point  is  reached.

Afterwards,  while  motivation  increases  by  a  certain  degree,  performance  begins  to

decrease by  the  inducement of  excessive  stress.  In short,  certain  level  of anxiety  and

stress always accompany motivation.

When  a  problem of motivation is  determined, first of all it is  classified according to  the

four  categories  that are  defined  before  and for  every situation how  much  the students

get motivated at each category is determined. For example, in the category of attention

because  the  individuals  do  not  pay  attention  since  they  get  bored,  lack  of  motivation can  be seen  or  he/she  may study  more  than  normal  level by  thinking that  it is  a  good opportunity of learning.

In  the  design  of  motivational  learning  systems  (Steps  6-8),  the  best  alternative  is

studying  on  the  problems  that  are  specifically  defined.  These  requirements  are

specified. After a specific problem is chosen to be worked out,  to  first task  to be  done

on the first step of the design (Step 6) is to put forth the probable solutions  through

brainstorming.  At  this  point,  all  the  probable  ways  of solution should be listed by not

checking  whether they are  appropriate or  not.  The aim  is to  produce ideas as  many  as

possible as in any process of brainstorming.

The  second task is  (Step  7),  to define the  appropriate solution  by  not paying  attention

to the restraints. The appropriate solution can be configured from  the several  specific

suggestion  that  comes up during  the  process  of  brainstorming.  The  important  thing  at this step is not to worry about the cost, organizational politics  or  other  restraining

factors that prevents the appropriate solution

Later  at the  eighth step,  the most  applicable strategies among the  ones that  are listed

at the seventh step are chosen and placed in the motivational learning system. The aim

of  implementing  this  multi-level  process  is  to  encourage  the  designer  about  guessing what will happen  in  the future.  All  the possible  solutions  which  seem very  appropriate at first are put forth. In this way, instead of the first solution  which  is  found  at  the beginning  through  a  narrow  perspective,  applicable  and  better  solutions  can  be produced.

The  development  and  evaluation  of  the  solutions  that  are  formed  at  ninth  and  tenth

step  follow  the  same  process  as  the  course  that  can  be  used  in  any  other  field  of  the practice.  At  these  steps,  preparation  of  the  task  plans,  development  and  revision  of materials  and  making  the  preparations  of  practice  are  required. As in any effective

system development activity, it is important to combine motivational  strategies  with

other elements of system in a sound way. For example, if the strategies like case study

which  is  given  at  the  beginning  of  the  lesson  do  not  meet  the  requirements  of  the

learner  and do not  help  the  preparation of  the goals,  they can  be  completely  waste  of

time.  The evaluation of  the learner  provides knowledge about the effectiveness of  the

strategies.   

The  development  and  application of  motivational  learning  systems  is also  like  in  basic instructional  design  model.  During  the  development  step,  it  is  required  to  choose  the materials  that  will  be  used  in  instructional  and  to  adapt  (Step  9)  these  materials according  to  the  motivational  learning  principles.  Instead  of  the  adaptation  of materials  according  to  the  situation,  the  development  of  new  materials  can  be

considered  as  another  alternative.  During  the development  step,  shortly  the  decisions which  are  taken  during  the  design  step  are  tried  to  be  applied. The learning environment  at  the  application  step  has  great  significance  for  the  learner.  Both  the learning  environment  and  the  instructors  are  prepared  for  the  motivational  learning system.  

Pedagogical  activities  are  planned  and  applied  in  order  to  reach  certain  goals.  At  the evaluation  step  which  is  the  final  step,  the  four  steps  that  have  been  developed  are evaluated in terms of time and success.  For  ensuring  benefits  that  are  expected,

meeting the requirements  and materializing the goals in motivational learning systems,

it  is  required  that  the  students  who  have  attended  to  the  activities  should  be

successful.  By obs erving  the reactions  of the students towards  instruction, the  level of

their  satisfaction  is  examined.  If  there  is  any  insufficiency,  necessary  corrections  are made.  Ultimately,  the  level  of  effectiveness,  efficiency  and  attractiveness  of  the

motivational learning system is  tried to be determined.   

Designing  process  is  a  comprehensive  and  an  effective  period,  however  it  has  two

restraining  factors.  First,  the  individual  who  has  designed  the  motivational  learning

system  should  have  some  knowledge  about  the  four  categories  and  various

motivational  factors  that  are  represented  by  all  the  sub-categories  of  these  four

categories.  Secondly,  during  the  process  of  motivational  learning  system  design,  it

takes so much time applying all the steps. In the situations when  there  is  a  serious

testing  of  motivational  capability  or  when  a lesson  has  a  very  important  motivational

effectiveness,  to  follow  the  ten-step  pro cess  that  is  mentioned  will  be  the  best

alternative. However, in many cases the conditions that are mentioned are not  formed.

For  the  instructors  or  instructional  designers  who  have  very  little or no knowledge

about  the  motivational  concepts  and  principles,  a  simplified  approach  can  ensure  a

better outcome.

APPLICATIONS IN DISTANCE LEARNING 

There are  very significant  motivational  difficulties  for the  distance  education students.

The  ratio  of  dropout  the  program  can  by  itself  be  a  sign  of  the  problems  originating

from motivation. The interpretations  of the students often indicate feeling of loneliness

that  they  do not go  forward purposefully;  problems  of time and  that they have doubts

about completing the program together with other responsibilities (Keller, 1999).

 Visser  (1998)  used  a  simplified  version  of  ARCS  model  design  in  the  analysis  of  the learner,  conditions,  and  potential  solutions.  The  study  is  limited  with  the  traditional distance  education  lesson  which  generally  makes  us e  of  textual  material but is also sometimes  supported  by  audio  or  video  cassettes.  In  this  lesson  in  which various methods  used  together  the  effectiveness  of  teacher-student  inte raction  as  a motivational strategy has  been  taken  into  consideration.  The teacher  sent  the student expressions  of  encouragement  and  empathy,  reminder,  suggestion  and  appropriate messages related with the content periodically. To focus on the  students  and  to  raise their motivation created positive results on the teacher’s academic successes.

 The simplified designing process shown in the Table: 1 used in designing  these

messages. The designing factors that are in the first two rows include  the  attitude  of

the  s tudents  towards  distance  learning  in  general  before  the  lessons  and  during  the lessons. The answers that the designers will give to these questions are significant  for

the learner. The designing factor in the third row indicates the attitudes of the student

towards  the  course  content  and  the  fourth  row  indicates  the  attitudes  of  the  student towards  the  support  that  he/s he  has  been  given  during  the  course. The fifth row presents a summary of the elements in the other four rows.

  Table: 1

Mini design for the development of motivational messages in distance education   courses (Keller, 1999)

 DESIGN   ARCS CATEGORIES FACTORS

Attention  Relevance  Confidence  Satisfaction Precourse   New students:   Decision to take the   A very sensitive area as  Successful attitudes of  strong in the  course is, most of  the mode of instruction completion of the students  beginning (new  the time, voluntary,  is new and unfamiliar.  course is an toward  materials/new  not imposed. No big  Generally satisfactory  important step in distance  topic), gradually  problems expected  for experienced and  the direction of a learning  diminishing as  in relevance. May  successful distance  degree.

novelty washes off . improve as learners  education learners. Probably low level  apply what they  Repeaters anxious of attention for  have learned, or about pitfalls; repeaters.  decrease if not what newcomers uncertain. was expected.  Also, there is n o peer support. Midterm   Initially high   Continues to provide  If they are confident in  Reasonable, but attitudes  attention and  an interesting  the beginning this  dissatisfaction toward  curiosity wear off  possibility to make a wears off. Evaluation  sometimes sets in.

distance  as courses are  career move or to  system is not very  Both repeaters and

learning  often not really  show what has been encouraging. No  new students soon

exciting and  learned. Time  motivational support  disappointed about

sometimes even  conflicts with other  included in course.  the limited boring.  activities occur.  Very low level of  interaction and confidence for  about studying in beginners.  isolation.

    Student   Initially high, but   Course content is   Confiden ce that it can   Remains reasonable reactions to  soon decreases due relevant, but too  be done soon fades due

this course  to lack of novelty  little interactivity to  to volume of work, lackcontent  and variation in  help students learn  of support, and lack of content and  how to apply it.  opportunity to see

learning strategies. Some material is  growth and application outdated.

Characteristics   Minimal, only   Feedback is usually   Feedback is mostly   Low because of lack of student  contact is through  limited strictly to  worded in a positive  of meaningful and support during  feedback on  course content. No  way, but occasionally  personal contact.

the course  assignments.  creative feedback to too general Nothing unusual or show connections to unexpected  students. happens.

Summary   Initial  attention  is  Relevance  usually  Confiden ce  depends  Satisfaction  is  not  asoon slipping  continues  through heavily  on  results,  bu big  problem,  other course, although is  generally  low.  This would  not  be  if  theist  becomes  less area  needs  extensive other  issues  were important  motivational treatment resolved.

Examples of   Bring pacing into   Provide occasional   Emphasize that they   Make turn-around motivational  the course and  extra material such  can do it if effort is put  time for

tactics to be  offer tutor’s  as a publication.  into the course.  assignments short.

used in  assistance. Use  Provide creative  Reassure the learners  Ensure that tutors

motivational student’s name and feedback and link  by showing personal  are accessible. Refer messages  include personal  feedback to  interest and concern.  to positive feelings a comments in  learner’s work and  Make them feel part of  learner will have feedback  daily circumstances. a group who are all  when the course is

messages. Provide  struggling to get it  completed an unexpected  done. Show empathy.  successfully.

communication to  Provide encouragemen Reward early students from time  and personal  completion through to time.  challenges at times  complimenting that are known to be  learners personally.ow points_ in  the term.

To  assess  the  effectiveness  of  this  intervention,  she  compared  retention  rates  in  the experimental  section  of  the  course  to  three  other  sections  that did not receive

motivational messages, and she did a qualitative review of student  responses  to

various  course  evaluation  and  feedback  instruments.  She  did  not  ask  them  directly

about  the effects of the motivational  messages  to avoid stimulating attitudes  that may

not  have been present spontaneously in the students’ minds. Improved retention rates

of 70 to 80%, which are similar to conventional education, and student comments both

offered clear support for the motivational messages.

 Zumbach  and  Reimann  (1999)  discuss  the  relationship  between  problem-based

learning (PBL) and computer supported collaborative argumentation (CSCA) in order to

investigate how computer-based collaboration can be used to support PBL.

In  addition,  they  provide  an  instructional  model  for  combining  PBL,  CSCA  and  Keller's ARCS-model,  which  can  serve  as  the  conceptual  basis  for  ongoing work on

development and empirical testing.

 Chyung  (2001)  presents  a  solution  for  the  dropout  problem  in  distance  learning

environment.  The  author  s uggests  online  interventions  strategies  based  on  the  ARCS model.  She implements  the ARCS model  as a guideline  to conduct  learner analysis  and modify  instruction  to  improve  motivational  appeal  to  individual  learners  in  a  distance learning environment. 

Visser,  Plomp,  Arimault  and  Kuiper  (2002)  point  that  a  great  number  of  distance

learning courses suffer from extremely low student completion rates compared  to their

traditional classroom. Authors regard motivational problems as a possible cause for the

suffering.  They  describe  the  motivational  problems  that  a  repre sentative  group  of

international distance education students had as well as she suggests  殿  specific, low-cost  motivational  intervention_  using  the  ARCS  model  that  can  enable  instructors  to

effectively and efficiently support for students’ motivation. 

 Based on the outcomes of the study it was found that: Motivational  strategies

improved the disposition of the learners to finish the course successfully;  the  number

of learners successfully finishing the courses increased; collective messages were more

cost  efficient  than  personalized  messages;  there  was  no  conclusive  evidence  that  the use  of  personalized messages  was  more effective than the  use of  collective  messages;

the  messages  had a  particularly strong impact on  an improved  level  of self-confidence

of the  learners and  the use  of  motivational strategies resulted in  an enrichment  of  the

student support system.

Sch,  Hoffmann  and  Herczeg  (2003)  discuss  the  combination  of  instructional  and

narrative models for  e-learning.  This  theoretical  paper  introduces  issues and methods

for combining instructional and narrative models for e-learning. 

 The  authors  incorporate  the  ARCS  model  as  part  of  their  study  in  pointing  out  that today’s  multimedia  s  often  reduced  to  the  combining  of  different  media  elements.

Analogous to a s tructure of a book the content is presented chapter by chapter. Various

elements such as images, animations, and videos are embedded in text or each

chapter,  whereas  dramaturgical structures  or narrative  concepts  are not utilized._ The

goal of  the project described  here is  o convert the  hierarchical learning  structures of

these  co urses  into  media-friendly  and  learner-friendly  online  l earning

modules_.Digital  stood retelling  concepts  and  corresponding,  multimedia  elements  are

combined to create an innovative narrative learning structure._

 Keller  and  Suzuki  (2004)  discuss  how  a  general  model  for  motiva tional design, the

ARCS  model,  can  be  applied in e-learning  design.  The authors  state  that,  echnology offers  many  innovative  features that can be  used  to  make  instruction  more  appealing to  learners.  However,  many  of  these  features  are  interesting  only because they are novel and may lose their appeal as learners become accustomed to them._  They  go  on to  point  out  that,  vercoming  these  motivational  challenges  can be  difficult  because of  the complexity  of human  motivation  and  the vast  number  of  motivational concepts and theories that exist._ 

 The results of these empirical  studies have confirmed the validity of this model for  the

systematic  design  of  motivationally  enhanced  instruction  in  e-learning  settings  with

regard to lowering drop-out rates and other positive motivational outco mes.

 Mills  and  Sorensen  (2004)  incorporate  ARCS  motivational  design  elements  into  the

Kid’s  CollegeT M  2004  educational  software  program.  The  paper  specifically  examines how  the  software  program  serves  as  an  implementation  of  the  Keller’s  ARCS motivational model of instruction. Kids College  is  as  web-based  learning  program designed  by  Learning  Through  Sports,  LLC.  The  program  was  developed  to  keep students  engaged  in  the  learning  process  by  providing  an  interactive  learning

environment that utilizes sports-themed activities into the program. 

 The  Kid’s  College  program  offers  eight  interactive  sports  activities  that  each  co ntain hundreds of questions  correlating to state standards  in math,  reading, and language at the  grades  K-8  level.  The  program  serves  as  a  resource  focused  on  reinforcing  skills taught in the classroom by providing a variety of practice opportunities for students. 

 

Patronis  (2005)  conducts  a  case  study  that  an  online  forum  was  used  for  interaction among learners  in an online environment. In  order to explore the interaction, the ARCS model was implemented. This study investigates the motivational forces and barriers to learners’ motivation through the analyses of a series of data from  questionnaires and students’  feedback,  which  showed  that  online  interaction  can  enhance learners’ motivation and engagement in  the learning process.Perrin (2005) argues that  changes are necessary in  pedagogy and  ability  to provide  quality  support for  distance learning.

From the statement nline experience  is  not  necessarily  better  or  worse  than traditional classroom instruction, but it is  different,_ this  paper begins  to focus on he transition  process  for  teacher,  student,  and  the  provider  organization._  It  also discusses  est  practices,  standards,  and  creative  approaches  to  teaching  and learning._  In  addition,  it  suggests  an  instructional  model  that  incorporates  the  ARCS model. 

Kim and  Keller (2008) investigate what kind of supportive information can be effective

in  improving  the  situation  where  there  were  severe  motivational  challenges.

Motivational  and  volitional  e-mail  messages  (MVEM)  were  constructed  based  on  an

integrated  model of  four  theories and  methods,  which  are Keller's ARCS model,  Kuhl's

action control theory, Gollwitzer's Rubicon model of motivation and volition, and Visser

& Keller's strategy of motivational messages, and distributed with  personal  messages

created  based  on  learner analysis to  a large  undergraduate  class.  In  order  to examine

the  effects  of  the  messages  on  motivation  for  the  course,  study habits (study time),

and  achievement  (test  grade),  MVEM  were  s ent  to  30  students  (Personal  Message

Group: PMG) with personal messages and to 71 students (Non-Personal  Message

Group: NonPMG) without personal messages. Results indicated that  PMG  showed  a

higher level of motivation, especially in regard to confidence,  than NonPMG. Also,  the

mean  test  grade  of  PMG  increased  so  that  the  initial  difference of the test grade

between  the  two  groups  significantly  decreased.  Although  there  was  no  difference

between the two groups in study habits, the findings suggest that  personal  messages

addressing  specific individual  problems  raise the  positive  effects  of MVEM  constructed based on the integrated model.

 CONCLUSION

 Many  studies have been  made about  the designing of  motivational  learning  processes.

One of the most important of them is the ARCS design. 

Categories  of  attention,  relevance,  confidence  and  satisfaction of this design seek to

find  answers  to  the  questions  about  the  way  motivational  strategies  are  used  in  a

teachning  activity  which  aims  at  stimulating  the  learning  motive of the students or

continuing this  motive.  Distance  education offers  a  very wide range  of  opportunities  in the distribution and the  usage  of  teaching.  All  these  also  incl ude various  motivational opportunities.  Distance  education  programs  in  which  both  the  elements  of  teaching and motivation are used together and whose design is made with care can improve the success of distance education student

BIODATA AND CONTACT ADDRESS OF AUTHOR

 Jale BALABAN-SALI is an Assistant  Professor  in the  Faculty  of  Communication

Sciences  at  Anadolu  University,  Turkey.  She  graduated  from  the  Faculty  of

Communication  Sciences  at  Anadolu  University  in  1995,  received  her M.A.  in

1998  and  Ph.D.  in  2002  in  the  field  of  educational  communications  and

planning from the same university. She currently works as an Academic Visitor

at  the  Anglia  Ruskin  University  in  United  Kingdom.  She  has  contributed  to

several book chapters, published  articles in  journals,  and presented papers at

conferences. She has also designed a number of distance education materials.

Her  research  interests  include  motivational  design  of  instruction,  teaching

values/attitudes, and quantitative and qualitative methods in educational research.

 Assist. Prof. Dr. Jale BALABAN-SALI

Anglia Ruskin University, Faculty of Education

Bishop Hall Lane, Chelmsford CM1 1SQ, Essex, UK

Email: jbalaban@anadolu.edu.tr

 REFERENCES

 Chyung, S. Y. (2001). Conducting learner analysis to adjust online instruction for your

faceless learners. In  Proceedings of the 17th Annual Conference on Distance Teaching

& Learning (pp.85-90). Retrieved May 11, 2008 from

http://www.uwex.edu/dis ted/conference/Resource_library/proceedings/01_6.pdf.

 Keller, J.M. (1983). Motivational design of instruction. In C.M. Riegeluth (Ed.), 

Instructional design theories and models (pp. 383-434). Hillsdale, NJ: Lawrence

Erlbaum. 

 Keller, J.M. (1987). Strategies for stimulating the motivation to learn. Performance &

Instruction, 26(8), 1-7.

 Keller, J.M. (1999). Motivation in cyber learning environments. International Journal of

Educational Technology, 1(1), 7-30.

 Keller, J. M., & Kopp, T. W. (1987). An application of the ARCS model of motivational

design. In C.M. Reigeluth (Ed.), Instructional theories in actions: Lessons illustrating

selected theories and models (pp. 289-320). Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum. 

 Keller, J. M., & Suzuki, K. (1988). Use of the ARCS motivational model in courseware

design. In D.H. Jonas sen (Ed.), Instructional designs for microcomputer courseware

(pp. 401-434). Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum.

Keller, J. M., & Suzuki, K. (2004). Learner motivation and e-Learning design: A

mutinationally validated process. Journal of Educational Media, 29(3), 229-239. 

 Kim, C.M., & Keller, J.M. (2008). Effects of motivational and volitional email messages

(MVEM) with personal messages on undergraduate students’ motivation, study habits

and achievement. British Journal of Educational Technology, 39(1), 36–51.2004: An implementation of the ARCS

Mills, R. J., & Sorensen, N. (2004). Kid’s CollegeT M

model of motivational design. Retrieved  March 10, 2008 from 

http://www.contentedits.com/img.asp?id=1706.

  Naime-Diefenbach, B. N. (1991). Validation of attention and confidence as independent

components of the ARCS motivational model. Unpublished doctoral dissertation, 

Florida State Univeristy, Tallahassee.

Newby, T. (1991). Classroom motivation: Strategies of three fifth-grade teachers.

Journal of Educational Psychology, 83(2), 195-200.

Nwagbara, C. I. (1993). Effects of the relevance component of the ARCS model of

motivational design. Unpublished doctoral dissertation, Purdue University.

Patronis, M. (2005). Motivatio nal constructs in an online learning environment in a UAE

University. Retrieved April 10, 2008 from

http://www.admc.hct.ac.ae/emel2005/people/patronis/MP%20Paper2005.doc.

 Perrin, D.G. (2005). Creative online learning environments. International Journal of

Instructional Technology and Distance Learning, 2(4), 33-50.

Scalese, E. R. (2001). What can a college distance education program do to increase

persistence and decrease attrition? Journal of Instruction Delivery Systems, 15(3), 16-

20.

 Sch, I., Hoffmann, P., & Herczeg, M. (2003). The combination of instructional and

narrative models for e-learning. In Gel, St., Braun, N., Spierling, U., Dechau, J. &

Diener, H. (Eds.) TIDSE, 1st International Conference on Technologies for Interactive

Digital Storytelling and Entertainment (pp.176-186). Stuttgart. Fraunhofer Verlag. 

Visser,  L.  (1998).  The  development  of  motivational  communication  in  distance

education  support.  Unpublished  doctoral  dissertation,  Educational  Technology

Department,   The University of Twente, The Netherlands.

Visser, L., Plomp, T., Arimault, R., & Kuiper, W. (2002). Motivating students at a

distance: The case of an international audience. Educational Technology Research &

Development, 50(2), 94-110.

 Willis, B. (1993). Distance education: A practical guide. Englewood Cliffs, NJ:

Educational   Technology Publications.

Zumbach, J., & Reimann, P. (1999, 11-12 December). Combining co mputer supported

collaborative   argumentation and problem-based learning: An approach for designing

online learning environments. Computer-Supported Collaborative Argumentation for

Learning Communities, CSCL'99 Workshop, Stanford University.